Sunday, December 18, 2005

tháng cuối của năm

Không mây cũng không nắng. Chỉ màu trắng, mờ bầu trời. Đứa con trai cùng cô bé học chung trường leo lên chuyến bus màu vàng, bỏ lại phía sau đợt mưa. Mưa nhẹ, rơi như sợ xao động những chiếc lá vàng đang run rẩy sót lại trên cây. Nàng đứng đó, nhìn cho tới khi chiếc bus xa dần sau ngõ quẹo đầu đường. Vừa trở gót thì mưa bỗng rơi nặng. Tóc ướt, áo ướt trên những giọt mưa tạt mạnh trên khuôn mặt khó đoán vui hay buồn trong sáng hôm nay.

Đứa con gái hớt hãi gọi tìm từ quê nhà xa khuất, báo tin một người thân vừa ra đi. Tìm nhắn mẹ dùm con, người em dâu của mẹ mới qua đời. Con gọi, gọi mãi mà không biết mẹ ở đâu. Nàng lục lọi số phone mới có không lâu, kèm lời dặn chị không cho ai số mới này, chỉ riêng em để những khi cần kiếm chị thôi. Chị dạo này hay lang thang, vì buồn. Nàng thoáng nỗi băn khoăn. Chị đang ra sao, có thay đổi gì trong cuộc sống hay không? Giọng nói bên kia thấp xuống, khác với sự ân cần nàng thường quen nghe mấy năm nay. Chị đang buồn. Biết đâu chừng rồi sống một mình. Sắp tới nếu như chị ghé qua thành phố đó, sẽ cho em biết để hai chị em gặp nhau. Nàng tỏ bày với chân thành của nàng. Nghe chị thường nhắc đến anh, em mừng, nghĩ chị thật sự tìm thấy hạnh phúc sau từng thăng trầm, đỗ vỡ. Tiếng nói nghẹn lại, pha thêm nước mắt. Sự thật, chị vẫn giữ nhiều thứ trong đời. Trừ một thứ là được cảm thông, được nhẹ nhàng trong sự hiểu biết của người có căn bản giáo dục ...Phải chi chị đừng trải qua, để không muốn mà vẫn nổi dậy trong lòng sự so sánh. Chị càng nhận ra vật chất dẫu nhiều tới đâu, vẫn không làm mình hạnh phúc hơn người chọn lối sống giản tiện. Nàng làm sao không biết, đâu là điều bất hạnh, đâu là sự may mắn của mình khi đời ghép vào một nửa sẵn dành. Nàng nói nhỏ, em hiểu chị. Khi nói ra được dễ dàng nỗi sầu chôn trong lòng, em tin rằng chị đã biết cách để vượt qua. Cảm ơn em nhắc. Quả thật chị đang dạo quanh mua sắm sáng nay. Uyên ơi, dạo này em có gầy hơn? Cỡ áo cũ vẫn mặc được hay phải đổi? Nói chị nghe để chọn áo mùa lạnh cho em và các con luôn. Biết chối từ vẫn chẳng kết quả gì, bởi nàng quen làm em nhỏ bên cạnh chị lớn, lúc nào cũng thật lòng, nghĩ và làm dù câu hỏi được trả lời nghĩa khác.

Một thoáng ngạc nhiên, nàng chợt nhớ ra, năm nào vào mùa lạnh cũng có người nghĩ đến nàng qua từng chăm sóc. Nàng có nhiều những người anh, chị "bên chồng" dù gia đình chồng ít có người thân nào ở bên này. Từ người anh hay lắng nghe, để ý từng chút để sớt chia, cho tới người chị và đứa cháu gái hay gởi đem về cho cô Uyên những chiếc áo dễ thương để mặc mùa lạnh. Còn có những người anh hay hỏi, có ai làm cho em buồn nữa hay không? Nói đi, anh sẽ cố khuyên. Hoặc đây là quà VN tặng cho em. Anh chị thích nhìn Uyên mặc áo dài cho nên chọn món này. Anh chọn màu chị chọn vải; cho đều. Nàng cảm động thấy mình đợc nhiều phước lộc, nhất là trong cơn bệnh thập tử nhứt sinh của người đồng hành, những người anh người chị tuy không cùng cha nhưng khác mẹ đã giang tay ra bảo bọc nàng, chia hết những nhọc nhằn bên giường bệnh để nàng còn đủ sức lo cho đứa con còn bé. Uyên ơi, bất cứ lúc nào em cần, đừng quên các chị luôn có mặt bên em để sớt chia...Nơi này, mùa đông không lạnh nhiều. Riêng nàng còn được ưu đãi, trong tình thương ấm vây quanh bất kể tháng năm.

Để lại lời nhắn "Chị ơi, bên nhà có chuyện buồn. Nhớ gọi về nhanh kẻo con mong", vài phút sau nàng được tin. Chị vừa mới gọi về và đã gởi tiền lo đám tang rồi. Đứa em trai của chị từ đây đã mất điểm tựa. May ra nó biết học cách sống, cách làm người, làm cha có trách nhiệm với con sau khi người vợ mất đi. Nàng đã quen với tính nói thẳng, từ người không thích đón rào. Có lẽ vì nàng lúc nào nghe cũng chỉ là nghe, không thắc mắc hỏi han cho nên nhiều người vẫn bày tỏ dễ dàng những điều khó tỏ bày. Từ sau khi mẹ mất, chị không nôn nao về mỗi năm như trước. Không về nhưng vẫn lo cho tất cả. Có lẽ tình thương cho đi không đúng chỗ cho nên nẩy ra đứa em ỷ lại. Em ơi, con gái có lẽ chán sống bên VN rồi. Nó nhắc chị hỏi em, hồ sơ con còn bao lâu mới xong? Nó còn hỏi mẹ Uyên chẳng biết có buồn gì con không, đã lâu không gọi cho con. Chị mới mắng con gái lớn nhiều, đã làm mẹ rồi, sao hay nhỏng nhẽo, y như khi còn bé. Mẹ Uyên có nhiều chuyện để lo, sức khoẻ cũng không tốt; nên thưa liên lạc. Nó nghe xong hỏi tới không ngừng .. Mẹ Uyên bệnh ra sao, sao bố con không nói con nghe? Nó mau nước mắt, trong khi chị thì chúa ghét, mấy đứa con gái hay khóc, giận hờn tự thuở nào tới giờ. Mai mốt nó qua chắc sẽ lựa ở gần em. Em lúc nào cũng lắng nghe trong khi chị thì không đủ kiên nhẫn. Chị lo vật chất, em có tình thương. Như vậy là phước lớn của hai đứa nó.

Nàng cười qua phone .. Em có gì đâu để cho con. Em có nhiều thứ nó cần mà chị rất nghèo. Chị dù cố sửa vẫn không sửa được. Thôi, tính trời cho sao, để vậy. Có khi chị ước được ở gần em để tập thiền cho người bớt bứt rứt, nóng nảy hay tạo ra khẩu nghiệp. Em biết rồi, hậu quả càng bi đát, khi cạnh bên có người dễ nóng giận giống mình! Nàng lại cười. Chị đi nhà thờ lâu rồi mà, chắc anh không cho chị theo em để thiền đâu! Không ai ngăn chị, chỉ lo chị không có chí để theo. Chị cứ nhắc và thường nói về em còn hơn nhắc tới em gái của mình. Anh đã quen nghe, còn ước làm sao có cơ hội gặp!

Nàng cũng không ngờ mình một ngày bỗng làm mẹ của hai đứa con mà lúc biết đã trưởng thành. Đứa con trai cao lớn ngay lần gặp đầu tiên đã bước tới, nhẹ ôm vai gọi nàng bằng tiếng mẹ chẳng e dè, để rồi sau đó vẫn tìm nàng để hỏi những câu không dễ trả lời trong hoàn cảnh đen tối, mong manh của hạnh phúc riêng. Mẹ ơi, con thương vợ con nhiều lắm, sẽ không sống được nếu xa nhau. Con không biết làm sao, xin mẹ chỉ cho. Nàng cầm phone chăm chú nghe. Đặt mình vào chỗ đứng của người vợ trẻ, để khuyên con đừng vì điên đảo yêu thương mà biến tình thương thành trói buộc. Con sẽ nghe lời mẹ không nóng giận, không nghi ngờ và đi gặp counselor để chữa trị bệnh bất an...Nghe giọng nói nàng biết con đang khóc. Nàng bỗng lo. Một đứa con trai tương lai chưa kịp mở ra, đã dừng lại bởi nhiều bổn phận. Bỏ học đi làm để nuôi con và người vợ trẻ học lên cao mãi. Ngày nàng nhận tấm thiệp mời dự lễ ra trường của đứa con dâu xinh xắn, cũng là ngày nàng nghe tin dữ con trai toan huỷ hoại cuộc đời vì không chịu nổi sự thành đạt của vợ mình, kéo theo những bướm ong dìu dập vây quanh. Giọt nước cuối làm tràn ly nước đã đầy. Mặc cảm thua sút, hoảng sợ khiến con trai như điên trong lần nhìn thấy vợ sóng đôi với bạn trai. Nàng biết khó lòng giữ lại, cuộc hôn nhân bên bờ vực. Đứa con dâu hỏi nàng có thể đi dự buổi ra trường sắp tới hay không, rồi thẳng thắn nói với nàng, nó biết nàng quan tâm và muốn giúp cả hai giữ lại tổ ấm bấy lâu. Nó cũng khuyên chồng đi chữa trị. Nhưng H bỏ dở ngay sau lúc bắt đầu và tỏ ra hung bạo khi nhìn thấy nó vì buồn đi dạo lang thang với đứa bạn trai thân - chỉ bạn thôi! Không chữa bệnh, không tỏ bày thiện chí để cùng nhau gầy dựng lại gia đình. Còn buông thêm lời hăm doạ liên quan đến tính mạng con người. Thử hỏi con còn trông, còn mong gì nơi H nữa?

Nàng lặn lội đi thăm đứa con trai si tình sau khi vượt đường dài 4 tiếng lái xe. Từ bệnh viện ra mấy ngày, con như kiệt sức.Đứa em gái cùng mẹ khác cha đã đưa anh trai đến. Để mọi ngừơi ngồi ăn bữa trưa trong quán, H nói mẹ đi ra ngoài tản bộ với con. H xin lỗi đã không kiên nhẫn, làm theo lời nàng nhắc và khuyên. Mẹ ơi, con sống sót trở về căn nhà lạnh lẽo. Vợ con nói vì cảm thấy không an toàn nữa cho nên đã đem con gái nhỏ của con đi mất. Con không chịu nổi khi phải đối diện với điều mình sợ nhất. Mấy đêm rồi con lang thang và ngủ trong xe. Nàng gật đầu, mẹ hiểu con đau. Nỗi đau nào rồi cũng sẽ lành. Con phải đi tới và phải thêm sức, bởi con sẽ còn tiếp nhận những nổi đau khác của đời con. Đừng yếu đuối buông trôi đời mình khi chỉ vừa mới bắt đầu. Con có biết là mẹ con lo lắng tới độ nào không, vì tìm con chẳng biết tìm đâu?. Con xin lỗi, vì mẹ con không chia đưọc với con như con có thể chia với mẹ đây. Nàng cảm thấy nghiệp tình con quá nặng, nhưng vẫn nói lời cần nói với con. Con hãy về thu xếp cuộc sống lại. Cả hai mẹ đều mong muốn con quên quá khứ, chỉ sống mà lo cho hiện tại. Hiện tại vững thì tương lai mới vững. Mẹ con sẵn sàng mở rộng cửa đón con về, bỏ việc làm đi học tiếp. Chắc chắn sẽ có nhiều đổi thay đến với con - Tốt hơn những gì con đang có hôm nay.

Đứa con trai chào người cha, hỏi mấy đứa em không bằng vẻ tinh nghịch thường lệ rồi ôm vai nàng xiết nhẹ. Con mừng gặp mẹ. Cảm ơn mẹ đã đến thăm con. Đứa em gái nhìn nàng với nụ cười ấm nồng rồi nắm tay anh nhắc, về thôi! Trên đường về nàng nghe người mẹ gọi, vẻ an tâm. Chị chỉ lo nó tránh em vì ngại gặp như tránh chị. Em gọi tìm; nó trả lời, chị thì không. Tội cho em thức khuya dậy sớm thăm con. Chị em mình lại chưa có duyên để gặp, thôi hẹn lại. Nàng hiểu tình thương người mẹ, đã làm con ỷ lại, sống lệch lạc làm dang dở tương lai. Nghĩ rằng thương là cho con nhiều những gì con muốn, để bù lại phần nào sự mất mát khi thiếu người cha bên cạnh. Phải chi người mẹ nào cũng nhớ, dù có sự hiện diện của cha thì đứa con cũng chưa chắc thành nhân.

Sáng nay, nàng nhớ tới đứa con trai. Hỏi con có gọi về không? Nàng được trả lời, nó bỏ đi xa với một con nhỏ vừa mới gặp mà không thèm nói với em hay với chị câu nào. Nàng nghe như có hạt mưa, cay trong mắt. Bỏ tương lai, làm như đời duy nhất chỉ có một chữ tình. Nàng tiếc cho con, cầu mong một ngày con sẽ nhận ra những vết thương, sẽ không bao giờ lành khi con mãi lao đi tìm trên những cuộc vui.

Quỳnh My

Tuesday, December 06, 2005

Cào lá

Đêm lạnh.
Với My, lạnh vừa đủ cuộn chăn chuẩn bị tìm giấc ngủ êm đềm. Ngày mộng mị bên đêm với giấc mơ hay ác mộng đã thưa dần. Có lẽ từ khi My đến với thiền. Chỉ vì thấy đủ những giấc mộng ngày nên My không còn đem mộng vào đêm; giống như xưa.

Sáng.
My ra sân. Mặt trời đang lấp ló trên ngọn cây cuối con đường, chiếu tia nắng chưa đủ ấm. Bãi cỏ trước sân nhà vẫn xanh mướt màu xanh ảm đạm dưới những chiếc lá rụng trải đều trên. Lá trên cây chưa thấy đổi màu Thu. Chưa kịp vàng đã úa, run rẩy, mong manh lìa cành theo cơn gió lạnh về. Cây hoa vàng nở khoe sắc, kéo dài hơn một tháng giờ bắt đầu thưa dần. Từ trong những nhụy hoa, bỗng vươn mình trở thành trái nhỏ màu xanh, rũ xuống cạnh bên những nhụy còn sót lại đong đưa trước gió, nhìn thật lạ. Khi những cánh hoa không còn nữa, thì trái lớn nhanh như những trái đậu xanh, dẹp và dài đều khắp trên cành. Những bụi hoa cúc cậu tặng năm ngoái, giờ bắt đầu trổ nụ, ra hoa. Màu hoa cúc tím thẩm như thầm nhắc mùa Thu đang hiện diện. Chợt nghĩ, cô T và Phượng Tím bên kia chắc sẽ mê màu hoa cúc của My. Những tấm ảnh tình cờ với màu áo tím gởi đi, lần nào cũng có xôn xao. Riêng My chưa bao giờ chọn màu nào cho riêng mình để mãi mãi thủy chung. Có điều, chỉ duy nhất màu My ngại tới gần. Không sao hiểu được nguyên do. My cười, nói với dứa em. Tình cờ đọc ở đâu cũng thấy người mạng hỏa "hợp" màu làm chị sợ! Chắc vì sợ màu "thích hợp", nên sẽ chẳng bao giờ đời le lói hơn lên!

Ngày cuối tuần.
My ra sân cào lá trả lại màu xanh cho đám cỏ. Những cánh hoa vàng rơi lối đi trải xi măng. Hoa vàng trước sân nhà mỗi năm được nhìn hai mùa. Hoa nhiều đến độ nở kéo dài gần hai tháng, rồi thi nhau rơi ngập đầy trên lối đi. Bây giờ khi cào lá My thấy lòng thơ thới, nhẹ nhàng. Khác với thuở vừa cào lá vừa kêu rêu thầm vì cây nhà mình không có bao nhiêu. Nhìn thì biết, toàn cây nhà ông hàng xóm. Ông lười quét mà sân nhà ngó sạch, khổ thân My cứ cào lá thu. Bây giờ, My nhìn lá chết không buồn. Bởi đã biết cái gì nhìn thấy được bằng đôi mắt cũng sẽ đổi thay theo chu kỳ. Nghe hỏi sao lúc nào nhìn My, My cũng như hoa, hồn nhiên như lá. Biết trả lời sao.. Điều chắc, là lúc buồn hay khóc, không có ai cầm máy bấm tự nhiên như lúc đang vui. My cũng buồn, nhưng khi nào còn cười được, cứ cười cái đã. Có buồn hiu thì chuyện chung quanh vẫn vậy thôi. Vẫn không thay, không đổi chút nào. Đám em gái của My giờ an lòng chấp nhận, bên cạnh việc để chăm sóc cho mình hơn một chút. Có điều dường như không có điều cân bằng trong mấy chị em. My sống nhiều về nội tâm. Nguợc lại các em lo cho thân nên ra sức luyện tập mỗi ngày, rồi dần dà bị hút vào, lòng như quyết chí đi đến đích mục tiêu mình đã chọn! My chỉ cười, dần dần trở thành chiếc bóng bên cạnh lao xao của lũ em. Mới đầu, tập luyện đều đặn để tốt cho sức khỏe. Tiếp theo, nghe ngóng, sưu tầm những "bài thuốc" lạ được lan truyền trên Net, chưa kể song song với "truyền khẩu" giống như phong trào nở rộ khắp nơi nơi. Hết nấu, tới xay ép đủ 5 thứ rau và quả...My lại cười khi nghe than không có thời giờ đọc sách, nấu ăn. Thời giờ có lẽ bỏ quên vào những lần ra siêu thị thường hơn. Mua hoài phải đi hoài vì rau quả không thể mua một lúc thật nhiều để dùng dần. Ngày hai lần xay ép thì chỗ đâu dự trữ. Hoặc giả có chỗ đi chăng nữa, thì 5 thứ rau quả khác nhau mua một lần nhiều cũng thấy...ngại ngùng, tốn kém một lần hơi nhiều, để rồi đi nhiều lần kể ra lợi thêm ở khoảng...an tâm. Đứng bên lề "thời cuộc", My dễ đâu được bình an. Tới tuổi này, chị không tập thể dục mỗi ngày, người yếu ớt, ngó không săn chắc. Chị cũng thiếu luôn những thứ tối cần cho sức khỏe bây giờ..My lặng yên làm kẻ bàng quan. Bây giờ rồi sẽ thành quá khứ nay mai thôi chứ không xa. "Thời trang nhạc tuyển" sẽ ra thêm bài bản mới. My đâu có chạy theo mốt thời trang. My chẳng bận tâm. Thôi thì mừng cho đám em dù sao cũng còn vẫn yêu đời, còn hăng say dành nhiều thời giờ chăm sóc cho sức khoẻ vẫn hơn là lao vào những cuộc vui chừng như bất tận, đâu đó ở bên ngoài mái ấm gia đình. My dù là chiếc bóng, nhưng lúc nào cũng hiện diện cạnh bên, khi các em bất chợt thay nụ cười bằng giọt lệ. Từ điểm này, My kiên nhẫn nắm tay em, cùng dắt em đi đoạn đường em bỏ dở.

Từ chiếc lá khô.
My nhìn thấy ánh mặt trời, thấy gió, thấy đất, thấy hương mưa ; quyện vào. Mỗi lần nhìn sang mà có My cào lá là mợ bước qua con đường nhỏ dặn dò để đó cho mợ đem về ủ mấy gốc cây. Mợ nói, lá mục làm phân bón tốt hơn phân hóa học. Cào lá mùa Thu với My đã thành thú vui. Có khi My nhìn thấy My trong đời lá.

Quỳnh My

Thursday, December 01, 2005

Qua cơn mê

Trong cuộc sống hằng ngày, tất cả mọi người, từ tấm bé cho đến khi trưởng thành, đều phải trải qua nhiều giai đoạn khác nhau. Lúc còn nhỏ, chúng ta chỉ biết ăn cho no, ngủ cho đã, chơi cho sướng, còn mọi chuyện khác, có người lớn lo. Lớn lên một chút, chúng ta được cha mẹ cho đến trường để học. Ở quê nhà, trước đây, chúng ta được học lễ giáo, trước khi học chữ nghĩa. Chắc chúng ta ai cũng còn nhớ câu: "Tiên học lễ hậu học văn". Còn ở hải ngoại, học sinh được dạy dỗ nhiều về trí dục và thể dục, phần đức dục có phần khiếm khuyết, có nơi hầu như không có!
Sau khi tốt nghiệp, tiểu học trung học, hoặc là đại học, cũng có những người, kém may mắn hơn, chưa kịp học xong, tất cả mọi người, đều phải bước qua, ngưỡng cửa cuộc đời. Có người bước được, những bước chắc chắn, vững chải tốt đẹp, thành công tốt đẹp, vui vẻ hạnh phúc. Dưới góc cạnh cuộc đời, trong con mắt thế gian, người ta thường cho rằng: đó là những người "có tài". Dưới cái nhìn trong nhà đạo, đó là những người "có phước". Cũng có nhiều người, bước đi những bước, loạng quạng vào đời, có khi vấp ngã, thiệt thòi thương đau, người đời gọi là "bất tài", hay là "vô phước"!
Dù có tài hay có phước, dù bất tài hay vô phước, sau sáu mươi năm cuộc đời, người sống lâu hơn, hơn kém trăm năm, người ta bắt đầu, cảm thấy mệt mỏi, tuổi già sức yếu, lưng còm gối mỏi, da dẻ nhăn nheo, bệnh hoạn triền miên, cuối cùng thì sao, kết thúc thế nào? Ít người có thời gian, có can đảm, chịu suy nghĩ về ngày cuối cùng của cuộc đời mình. Một nấm mồ với tấm mộ bia, hay một cái hủ đựng xương cốt với tấm biển đồng, khắc ghi tên họ, bằng cấp chức tước, là cái phước cuối cùng, con người có thể hưởng, lúc cuối đời! Thế là xong hết! Xong hết thiệt rồi! Một đời đã qua! Người nào cũng vậy! Ðời nào cũng vậy! Nơi nào cũng vậy! Thánh phàm cũng vậy!
* * *
Trên thế gian này, từ ngàn xưa cho đến ngày nay, tất cả mọi người sinh ra trên quả địa cầu này đều chấp nhận diễn tiến, tuần tự của cuộc đời mình như vậy, sinh lão bệnh tử, không ai nghĩ là có thể làm bất cứ điều gì khác hơn được. Cho nên, trong cuộc sống hằng ngày, con người thường đấu tranh, giành giựt, để được phần thắng, phần lợi, phần tốt, phần hơn, phần phải về phía mình, gia đình mình. Còn phần thua, phần thiệt, phần xấu, phần lỗ, phần quấy, dành cho mọi người, họ có ra sao cũng mặc kệ, chẳng có gì quan trọng, chẳng có điều gì đáng quan tâm, miễn sao, mình và gia đình mình vui sướng là được rồi! Con người thường suy nghĩ đơn giản như vậy. Ðến khi nào chính mình gặp khổ nạn, bất trắc, tai họa, nguy biến, phiền não, hệ lụy, con người bèn la hoảng lên, than trời trách đất, kêu gào thảm thiết, van xin cầu khẩn, thánh thần thiên địa, phù hộ độ trì, cứu tai cứu khổ, ban ơn ban phước, cho mình đều được, tai qua nạn khỏi, hết chuyện xui xẻo, qua cơn khốn khó. Khi qua được rồi, cuộc đời con người lại trôi nổi bềnh bồng, lại tiếp tục đấu tranh giành giựt, không cần biết ngày sau mình sẽ ra sao!
Trong cuộc sống hằng ngày, để được sống còn, để được sung sướng, để được hưởng thụ, dù quan niệm "đời hãy còn dài", hoặc suy nghĩ "đời quá ngắn ngủi", con người sẵn sàng làm bất cứ điều gì, lợi mình hại người, không cần đếm xỉa đến quyền lợi, danh dự, sự nghiệp, đời sống và gia đình của người khác. Nhứt là đối với những người mình không ưa, và những người không ưa mình, hoặc những kẻ oán thù, con người thường mang tâm niệm muốn cho họ biến mất trên thế gian này, càng sớm càng tốt, cho khuất mắt mình. Con người sẵn sàng, làm đủ thứ chuyện, đủ mọi thủ đoạn, mưu sâu kế hiểm, nghe lời xúi bảo, thưa gởi kiện tụng, vu oan giá họa, để hại người đời, làm cho người khác, thân bại danh liệt, suy sụp nguy khốn, gia đình tan nát, phiền não khổ đau, họ mới hả dạ, họ mới vui lòng!
Lòng tham lam của con người vô cùng vô tận, được một đòi mười, được mười đòi trăm, được trăm đòi triệu, một vốn bốn lời, nhứt bổn vạn lợi, được voi đòi tiên, được tiên đòi tiền, được tiền đòi danh, được danh đòi thọ, trường sinh bất tử, cải lão hoàn đồng, không muốn chết uổng.
Than ôi, tâm địa người đời, thực khó mà hiểu, thấu cho cùng được!
Tục ngữ có câu: "Dò sông dò biển dễ dò. Ðố ai lấy thước mà đo lòng người".
Lòng sân hận của con người vô lượng vô biên, cao ngất trời xanh, một điều không vừa ý có thể đòi lấy mạng người, hay đòi hủy hoại danh dự và đời sống người khác, hoặc muốn cho người khác ở tù chung thân! Người nào không chịu giúp mình, như mình mong muốn, dù gian hay ngay, mình phải ra tay, hãm hại họ trước, bằng đủ mọi cách, không hề từ nan, nộp đơn thưa kiện, vu khống cáo gian, đặt điều thêm bớt, làm đủ thứ chuyện, miễn sao người đó, khốn nạn điêu linh, tán gia bại sản, sống khổ không yên, thiệt mới hả dạ!
Lòng si mê của con người vô bờ vô bến, những chuyện hiểm nguy, tàn ác vô nhân, cũng đều dám làm, những lời độc hại, có thể giết người, hãm hại người khác, cũng đều dám nói, mưu sâu kế độc, tinh vi khôn lường, tàn bạo dã man, thỏa lòng tự ái, cũng đều dám nghĩ! Khi mình gặp nạn, bởi tâm si mê, nhứt định trả thù, mong muốn người khác, nhứt là kẻ thù, cũng phải khốn khổ, khốn nạn như mình, hoặc khổ hơn mình, thiệt mới hài lòng!
Những hành động do tâm tham lam, những lời nói do tâm sân hận, những ý nghĩ do tâm si mê thúc đẩy, quả thực đã tạo ra, không biết bao nhiêu, tội lỗi nghiệp báo, khiến cho con người, xô nhau đẩy nhau, chìm đắm trong biển, phiền não khổ đau, trầm luân sinh tử, đền trả quả báo, trong bao nhiêu kiếp, không bao giờ dứt, không thoát ra được. Vì thế cho nên, chư Phật Bồ Tát, chư hiền thánh Tăng, vì lòng từ bi, xuất hiện trên đời, để giúp chúng sanh, tự mình biết rằng, đang sống trong mê, sống trong điên đảo, sống trong mộng tưởng, đến khi lìa đời, con đường trước mặt, mờ mờ mịt mịt, không biết về đâu, đâm ra hoảng hốt, sợ hãi khủng khiếp, thì đã quá muộn!
* Tổ Sư Qui Sơn có dạy: "Tiền lộ mang mang vị tri hà vãng", chính là nghĩa đó vậy. Người nào thức tỉnh, giác ngộ như vậy, xa hẳn cơn mê, điên đảo mộng tưởng, không còn tạo nghiệp, tức là đạt được, cứu kính niết bàn, mà thập phương tam thế chư Phật hằng tâm nguyện chỉ bày cho tất cả chúng sanh.
* * *
A. Trong cơn mê : Có thể nói rằng: hầu hết mọi người, khi được sinh ra, trên trái đất này, đều không biết mình, từ đâu đến đây, đến để làm gì, sau khi từ giả, sẽ đi về đâu? Con người chỉ biết, cuộc đời hiện tại, cho nên cảm thấy, mấy mươi năm sống, ở trên thế gian, quả là dài lắm, tưởng chừng mọi việc, đều như vậy mãi, không hề thay đổi, không có nổi trôi. Ðến khi về già, nhìn lại cuộc đời, tưởng là giấc mơ, nhưng mà quả đúng, thực là cơn mê.
Khi gặp hoạn nạn, phiền não khổ đau, khó khăn trắc trở, con người cầu mong, mọi chuyện xui xẻo, trôi qua cho mau. Khi gặp an ổn, dễ dàng sung sướng, suôn sẻ vui vẻ, con người cầu mong, cuộc đời mãi mãi, cứ y như vậy. Ðến khi những chuyện, bất trắc bất thường, bất như ý muốn, xảy đến cho mình, người đời đau khổ, vì những mất mát, vật chất tinh thần. Chẳng hạn như là: buôn bán thua lỗ, mất tiền mất của, mất nhà mất xe, mất việc làm tốt, đưa đến quẩn trí, mắc bệnh tâm thần, có thể mất mạng! Chẳng hạn như là: người thân qua đời, từ giả ra đi, qua thế giới khác, chúng ta đau khổ. Chẳng hạn như là: người thân ngỏ ý, từ giả ra đi, lập cuộc sống khác, chúng ta phiền não, cảm thấy chới với, không còn muốn sống, cảm thấy cuộc đời, chỉ toàn màu đen, đen thủi đen thui, tối thủi tối thui!
Con người không biết rằng cuộc đời hiện tại này chỉ là một đoạn, một mắc xích trong chuỗi dài sinh tử luân hồi, nhiều đời nhiều kiếp. Cuộc đời hiện tại chỉ là một dòng chuyển biến không ngừng. Sau cơn mưa, trời lại sáng. Hết cơn bỉ cực, tới hồi thới lai. Trăng tròn rồi khuyết. Bèo hợp rồi tan. Hoa nở rồi tan. Cuộc đời dâu biển. Không có cái gì tồn tại vĩnh viễn. Không có việc gì kéo dài vĩnh cửu. Mọi sự mọi việc, mọi vật mọi thứ, trên thế gian này, thay đổi đổi thay, liên tục liên miên, trong từng sát na, từng giây từng phút, từng giờ từng ngày, từng tháng từng năm. Chẳng hạn như là: cái tấm thân này, nay khỏe mai đau, nay trẻ mai già, nay còn mai mất. Chẳng hạn như là: chính tâm tính mình, nay vui mai buồn, nay an mai động, nay thiện mai ác, nay ác mai thiện, thường xuyên thay đổi. Con người không ai có khả năng, cũng như không vị giáo chủ nào có thể, dừng được bánh xe thời gian!
Con người chỉ có thể dùng trí tuệ bát nhã, dừng bánh xe luân hồi nghiệp báo, nếu muốn, nếu giác ngộ. Nghĩa là chỉ khi nào thức tỉnh, vượt qua cơn mê, con người mới hiểu được: tại sao mình phải ngưng làm những việc bất thiện, tại sao mình phải ngưng nói những lời thô ác, tại sao mình phải ngưng suy nghĩ những điều lợi mình hại người! Còn trong cơn mê, những việc bất thiện dễ làm hơn những điều thiện, những lời thô ác dễ nói hơn những lời êm dịu ngọt ngào, những điều lợi mình hại người dễ suy nghĩ hơn những điều vị tha, vì ích lợi của người khác.
Trong cơn mê, con người sẵn sàng nhảy vào căn nhà lửa, mà cứ tưởng là đang vui hưởng ngũ dục. Căn nhà lửa chính là cái thân tứ đại của mình, đang bị lửa thời gian thiêu đốt, từng giây từng phút, bị lửa tham lam, lửa sân hận, lửa si mê, thiêu đốt qua từng cơn, qua từng cơn mê. Căn nhà lửa cũng chính là cái thế giới đầy dẩy những cám dỗ, những cạm bẫy hiểm nguy vô cùng. Con người luôn luôn mơ ước thụ hưởng ngũ dục thế gian gồm có: tài, sắc, danh, thực, thùy. Con người luôn luôn mơ ước lắm của nhiều tiền, trúng số độc đắc, nhà cao cửa rộng, xe cộ đắt tiền. Con người luôn luôn mơ ước được sắc đẹp mỹ miều, trẻ mãi không già. Ai khen mình trẻ đẹp thì thích. Ai nói sự thực thì mích lòng mình. Con người luôn luôn mơ ước được danh tiếng lẫy lừng, nhiều người biết đến, vỗ ngực xưng tên, nhưng lại chẳng tài cán chi. Con người luôn luôn mơ ước được ăn ngon mặc đẹp, sơn hào hải vị, không ngại giết hại, mạng sống sinh vật, bằng đủ mọi cách, để được ăn ngon. Con người luôn luôn mơ ước được ngủ nghỉ thoải mái, giường cao nệm tốt, đầy đủ tiện nghi.
Không được thỏa mãn ngũ dục, con người luôn luôn tìm đủ mọi cách, để đoạt cho bằng được, bất chấp mọi thủ đoạn, dù phải hại người hại vật cũng chẳng ngại, dù phải chà đạp người khác để hưởng lợi hay để bước lên đài danh vọng, dù phải khen mình khinh người cũng chẳng sao, dù phải nhận người khác xuống bùn đen cũng thấy thích thú. Chỉ vì ngũ dục mà con người tạo không biết bao nhiêu là tội nghiệp, để rồi phải đền trả quả báo sau này, bởi vì trong cơn mê, mình không hay biết đó thôi.
Trong cơn mê, con người tưởng rằng tấm thân tứ đại là "mình", quanh năm suốt tháng, làm lụng vất vã, thức khuya dậy sớm, không từ bất cứ việc gì, miễn là cung phụng cho tấm thân được no ấm, sung sướng mà thôi. Bởi vậy bất cứ ai động đến tấm thân này, con người đều cảm thấy khổ đau, cảm thấy bị chạm tự ái, cho nên phải trả thù, phải hại người khác, dù mười năm sau cũng chẳng muộn! Cho đến lúc thở hơi ra, mà chẳng có khả năng hít hơi khác vào, con người mới biết tấm thân tứ đại này phải trở về với cát bụi, phải xuống nấm mồ hay phải vào lò thiêu. Lúc đó, con người mới nhận biết được: tấm thân tứ đại này không phải là "mình" thì đã quá muộn màng! Biết bao nhiêu tội nghiệp đã tạo trong đời, để rồi phải đền trả quả báo sau này, bởi vì trong cơn mê, mình không hay biết đó thôi.
Trong cơn mê, con người tưởng rằng cái tâm suy nghĩ lăng xăng lộn xộn là "mình". Bởi vậy khi tâm tham nổi lên, con người liền theo, bất chấp thủ đoạn để thỏa mãn lòng tham, khi tâm sân nổi lên, con người liền theo, bất chấp nhân nghĩa để thỏa mãn lòng sân, khi tâm si nổi lên, con người liền theo, bất chấp lý lẽ để thỏa mãn lòng si. Cho nên con người tạo không biết bao nhiêu là tội nghiệp, để rồi phải đền trả quả báo sau này, bởi vì trong cơn mê, mình không hay biết đó thôi. Con người suốt đời cứ bị cái vọng tâm lăng xăng lộn xộn sai khiến, điều khiển, quên mất cái bản tâm thanh tịnh sẵn có từ lâu, ít ra cũng từ khi lọt lòng mẹ. Sách có câu: "Nhân chi sơ tánh bổn thiện".
Trong cơn mê, những khi gặp hoạn nạn, con người bực tức, thù hận cuộc đời, chán ghét người khác, sẵn sàng trả thù, sẵn sàng gây đau khổ cho bất cứ ai, mà con người có thể làm được, để thỏa mãn tâm sân hận và si mê. Con người thường không hiểu tại sao tai nạn xảy đến cho mình, không hiểu tại sao có người đến chửi mắng mình, làm nhục mình, không hiểu tại sao người thân từ giả, bỏ mình ra đi! Hằng ngàn hằng muôn câu hỏi "tại sao" những chuyện như vậy, xảy ra thường xuyên, trong cuộc đời mình?
Con người không bao giờ chịu đáp lại bằng câu trả lời: "Lỗi tại tôi, lỗi tại tôi mọi đàng!". Hoặc ít ra cũng suy nghĩ được rằng: "Lỗi tại tôi, lỗi tại tôi một phần! ". Thông thường con người nghĩ rằng tất cả đều do lỗi của người khác, lỗi của ai đâu không, tại người này thế này, tại người kia thế khác, không có tại mình, chút xíu nào cả, thậm chí có lúc bực quá, con người la lên: "Tại ông trời đó! ".
Con người gặp tai nạn là do kém phước báu, và do con người đã gieo nghiệp nhân không tốt, trong kiếp trước hay kiếp này. Kiếp trước làm gì không tốt, con người chưa có tu chứng nên không thể biết được. Kiếp này tai nạn xảy ra, do con người có một phần bất cẩn trọng. Nếu không có nghiệp nhân xấu, không thể có nghiệp quả tự nhiên xấu được. Hãy thử suy nghĩ: tại sao tai nạn không xảy ra cho người này, người khác, mà lại xảy ra cho mình? Chuyện xui xẻo không xảy ra cho người khác, tại sao lại đến với mình? Không chịu suy nghĩ, không hiểu như vậy, con người sẽ hết sức tức giận kẻ gây ra tai nạn cho mình, kẻ gây ra phiền toái cho mình, kẻ gây ra thương tích cho mình, kẻ đã làm khổ làm nhục mình.
Không thấu hiểu được như vậy, con người sẽ đòi hỏi sự bồi thường quá mức, do lòng tham lam của chính mình và lòng tham lam của những người chung quanh, hay trong gia đình, thúc đẩy sai kiến, bất chấp mọi thủ đoạn, mọi mưu kế, hại bất cứ người nào liên can, miễn đoạt được lợi! Nghĩa là con người lại tiếp tục tạo tội nghiệp, gây quả báo cho đời sau, cho kiếp sau, tiếp tục trầm luân, trong lục đạo sinh tử luân hồi, không biết đến bao giờ mới dứt! Bánh xe luân hồi nghiệp báo chỉ dừng, không tiếp tục quay, khi con người qua cơn mê mà thôi. Tỉnh người sau cơn mê, nghĩa là con người đã giác ngộ, sau đó sẽ được giải thoát khỏi vòng trầm luân sinh tử luân hồi vậy.
Có câu chuyện sau đây để chúng ta cùng nhau suy gẫm: Có hai vị thiền sư đi qua sông, gặp một chiếc thuyền chài đang lưới cá. Mẻ lưới đầy ắp cá đang được kéo lên thuyền. Có một con cá ra sức vùng vẫy, nhảy thoát khỏi lưới, rớt trở lại sông, bơi lội tung tăng, có vẻ mừng rở, vì mới thoát nạn. Vị thiền sư thứ nhứt nói: Con cá giỏi thiệt, chỉ phóng một cái, thoát ra khỏi lưới! Vị thiền sư thứ hai bèn nói: Nếu con cá giỏi thiệt, sao lại để bị lưới?
Cũng vậy, con người thường bị lưới tình cảm, lưới tiền tài, lưới danh vọng, lưới sắc đẹp, lưới ăn ngủ, nói chung là lưới ngũ dục của thế gian, vây chặt, xiết chặt, nhưng có mấy ai muốn thoát ra khỏi đâu? Con người vẫy vùng bơi lội trong màn lưới mê mờ đó, từ lúc còn bé thơ cho đến khi thành người lớn, lại lấy làm thỏa thích vô cùng. Ðến khi tuổi già sức yếu, nhiều người vẫn chưa có phước duyên thức tỉnh, vẫn tiếp tục bơi lội trong lưới, không ngại tróc vẩy trầy vi, bám lấy tiền bạc, danh vọng địa vị, cho đến hơi thở cuối cùng! Những người thức tỉnh, giác ngộ, đều hết sức cố gắng, nhảy một cái ra khỏi lưới, không được thì cố gắng lần thứ hai, thứ ba, cho đến khi nào, được giải thoát mới thôi. Lúc được giải thoát, tức là lúc thoát ra khỏi lưới, con người đã qua được cơn mê, đến bờ giác ngộ.
Nghĩa là trong cơn mê, bất chợt lúc nào đó, thấy được cảnh trần khổ đau phiền não, chẳng hạn như người thân qua đời, con người liền giựt mình thức tỉnh, hiểu rằng cuộc đời vui ít khổ nhiều, không phải "đời còn dài" như mình mộng tưởng, mình có thể ra đi bất cứ lúc nào, bất cứ cách nào, bất cứ nơi đâu. Cho nên con người liền quay đầu hướng thiện, xa lánh những cuộc vui giả tạm của cuộc đời, xa lánh những bạn ăn nhậu đua đòi ngày trước, xa lánh những cuộc tranh chấp, xa lánh những chốn bụi trần, xa lánh những nơi ồn ào náo nhiệt, tìm nơi thanh tịnh, tìm gặp thiện hữu tri thức, để gặp Chánh Pháp, để thấy Chánh Ðạo, để bắt đầu tu tâm dưỡng tánh, để cuối cùng qua được cơn mê ngàn đời!
Con người thường hay nằm mơ. Cơn mơ có thể là các giấc mơ đẹp, có hoa có bướm, trời cao mây xanh, gió mát hiu hiu. Cơn mơ cũng có thể là các cơn ác mộng, các giấc mơ hãi hùng, các giấc mộng ghê sợ. Lúc đó mình sẽ ú ớ la hét, tay chân quờ quạng, nhưng không tỉnh được. Trong cơn mơ, chuyện gì xảy ra, mình đều cho là thực. Nếu có người bên cạnh đánh thức mình dậy, thì hay biết mấy. Cũng vậy, hiện nay, chúng ta đang sống trong cơn mê ngàn đời, chúng ta đang sống trong điên đảo mộng tưởng, nếu có người đánh mình thực đau, giúp mình thức tỉnh, thì hay biết mấy. Người này có thể là người ơn, giúp đỡ mình hiểu được đạo lý, chỉ dẫn mình đường lối tu tâm dưỡng tánh. Người này cũng có thể là kẻ thù người oán, luôn luôn hại mình, làm mình điêu đứng, khốn khổ triền miên, hết làm chuyện này, đến gây chuyện khác.
Trong kinh sách, hai hạng người này đều được gọi là thiện hữu tri thức. Hạng người trước, ví như thầy lành bạn tốt, chỉ dạy, giúp đỡ mình tận tâm, tận sức tận tình, trên mọi phương diện, được gọi là bồ tát thuận hạnh, chuyên tạo thuận cảnh, giúp đỡ người tu học. Hạng người thứ hai, ví như giám khảo, hạch hỏi, tra xét, cật vấn, để chứng nhận mình đang ở trình độ tu học nào, tiến bộ ra sao, có đạt gì không, được gọi là bồ tát nghịch hạnh, chuyên tạo nghịch cảnh, giúp đỡ người tu học tiến bộ nhanh hơn.
* * *
B. Sau cơn mê : Người đã từng ngụp lặn trong biển mê, có nhiều phước duyên, gặp được minh sư, gặp được Chánh Pháp, ví như được phao, giựt mình thức tỉnh, cảm thấy từ lâu mình đã phí phạm cả quãng đời trong cơn mê, bèn hạ quyết tâm, tu tâm dưỡng tánh, tìm ra đường đạo, nếm được thiền vị giác ngộ, giải thoát khỏi sự trói buộc của dục lạc thế gian, cuộc sống được an lạc và hạnh phúc. Sau cơn mê, con người được tâm khinh an, không còn lo âu, sợ hãi phập phồng, thấp tha thấp thỏm, nếm được thiền vị giải thoát, không còn tâm tham, không còn tâm sân, không còn tâm si, xa lìa hết thảy, điên đảo mộng tưởng.
Sau cơn mê, con người không còn suy nghĩ đến chuyện trả thù, tâm từ bi hỷ xả phát triển cao tột, con người cảm thấy chúng sanh đau khổ, cũng như mình đau khổ, không khác. Sau cơn mê, con người không còn suy nghĩ đến lỗi lầm, hay tội lỗi của người khác, không quan tâm đến quá khứ của người khác, luôn luôn quán xét tự tâm, luôn luôn quan tâm đến những gì mình đang làm, đang nói, đang nghĩ mà thôi. Người đã thức tỉnh, đã biết chuyển hóa, trở thành người tốt, tự lâu lắm rồi, mình chẳng hay biết, còn mình thì sao, có gì tốt chăng, có gì hay chăng, đã biết dừng nghiệp, chuyển nghiệp hay chưa?
Trong Kinh Pháp Cú, Ðức Phật có dạy:
"Lấy oán báo oán, oán nghiệp chập chùng.Lấy ơn báo oán, oán nghiệp tiêu tan".
Sau cơn mê, con người không còn ham thích những bửa ăn ngon miệng, trên sự đau khổ của chúng sanh, không còn thích tìm giết những con vật sống, để thỏa mãn cái khẩu vị, như lúc còn trong cơn mê. Tại sao vậy? Bởi vì trong cơn mê, con người không hiểu được các sinh vật có thể là người thân, từ nhiều đời nhiều kiếp của mình, vì tạo nhiều nghiệp báo trong cơn mê, cho nên phải đọa lạc vào đường súc sinh, phải mang lông đội sừng, phải mang vi mang vẩy. Những sinh vật đó cũng biết đau đớn, biết sợ hãi, biết chạy trốn, khi bị rượt đuổi, bắt giết làm thịt.
Sau cơn mê, con người không còn bị tâm lăng xăng lộn xộn, tâm tham lam dụ dẫn, tâm sân hận xui khiến, tâm si mê lôi kéo, bởi vì con người đã thức tỉnh, đã có trí tuệ bát nhã, đã nhìn muôn sự mọi việc, đúng như thực tướng, không còn mơ mộng viễn vông, không còn điên đảo mộng tưởng. Sau cơn mê, con người đã hiểu tại sao mình phải tu tâm dưỡng tánh, tại sao mình phải nhẫn nhịn, tại sao mình phải từ bi hỷ xả. Bởi vì không có gì quí hơn sự bình yên trong tâm hồn! Sống an lạc và hạnh phúc, được giác ngộ và giải thoát là mục đích cứu kính của người theo đạo Phật, mặc dù trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta vẫn phải tiếp xúc với cuộc đời, vẫn gặp những điều bất trắc, những cảnh ngộ bất như ý. Qua cơn mê, mọi việc không còn thành vấn đề!
Trong kinh A Hàm, đức Phật có dạy "Thập nhị nhân duyên", gồm có mười hai nhân duyên phát sinh muôn sự muôn việc, đó là: vô minh, hành, thức, danh sắc, lục nhập, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, tử. Thập nhị nhân duyên là giáo lý giảng dạy nguyên nhân nào sự việc này sinh khởi, sự việc này sinh khởi đều có quan hệ với sự việc đã sinh khởi trước đó. Trong thập nhị nhân duyên, cơn mê của con người, từ muôn kiếp trước, gọi là "vô minh". Vô minh là nguyên nhân của mọi phiền não khổ đau, dẫn dắt chúng sanh trôi lăn trong lục đạo luân hồi. Vô minh là không sáng suốt, là si mê lầm lạc, là không nhận được thực tướng của cuộc đời, là điên đảo mộng tưởng, là chấp ngã và chấp pháp. Cho nên, muốn giải thoát khỏi vòng sinh tử luân hồi, chấm dứt phiền não khổ đau, con người phải phá cho bằng được màn vô minh đen tối, tức là phải "qua cơn mê", phải thức tỉnh, bằng cách thắp sáng ngọn đuốc trí tuệ bát nhã của mình qua Chánh Pháp.
Trong Kinh Pháp Cú, Ðức Phật có dạy:
"Hãy tự thắp đuốc lên mà đi.Thắp lên với Chánh Pháp".
* * *
Tóm lại, một khi qua cơn mê, xa cuộc đời bềnh bồng, xa mộng tưởng điên đảo, được cứu kính niết bàn, ta lại về bên nhau. Ngày gió mưa không còn, nên đường đời thật dài, ta mặc tình rong chơi. Tỉnh người sau cơn mê, ta thấy đời an lành, thấy mọi người hiền từ, nên đời đẹp như tranh. Ta sẽ ươm thật nhiều, trái yêu thương ngọt ngào, hái đem cho mọi người.
Nghĩa là qua được cơn mê, chúng ta sẽ xa lìa được cuộc sống bềnh bồng, điên đảo mộng tưởng, chúng ta không còn thấy mình tốt hơn người, không còn thấy mình và người khác nhau. Trái lại, sau khi lòng lắng xuống, không còn khổ đau phiền não, không còn tức giận hận thù, không còn đố kỵ ganh tị, không còn thương ghét giận hờn, không còn quay lưng ngoảnh mặt, chúng ta thấy được mọi người đều có "bản tâm thanh tịnh" như nhau, thấy được "tâm cảnh nhất như", không khác.
Do đó, chúng ta đạt được cảnh giới cứu kính Niết bàn, an lạc hạnh phúc, ngay cuộc sống hiện tại, chúng ta lại có thể về bên nhau, sống chung nhau theo tinh thần lục hòa. Tại sao vậy? Bởi vì, tỉnh người sau cơn mê, chúng ta thấy được vạn vật vũ trụ đồng nhất thể, tuổi thọ của con người không hạn chế trong cuộc đời này, không phải chỉ có trăm năm mà thôi. Sống được với bản tâm thanh tịnh, không còn chịu ảnh hưởng của thời gian và không gian, chúng ta mới thực sự thấy đường đời không giới hạn, chúng ta mặc tình rong chơi, tiêu dao tháng ngày, an nhàn tự tại, ở khắp mọi nơi, không bị ràng buộc, không còn phiền não, chẳng còn khổ đau, quên hết sự đời, an hưởng cảnh giới niết bàn. Cho nên chúng ta thấy cuộc đời hết sức an lành.
Chúng ta nhìn mọi người với cặp mắt từ bi, cho nên thấy mọi người hiền từ. Chúng ta nhìn thế gian với cặp mắt lạc quan, cho nên thấy đời đẹp như tranh. Từ đó, cuộc sống của chúng ta sẽ an lạc và hạnh phúc ngay hiện đời, chúng ta sẽ sống với tâm lượng từ bi hỷ xả, đem yêu thương đến cho mọi người chung quanh, chúng ta sẽ sống đời như lời Ðức Phật dạy, niết bàn cực lạc chính là đây, không còn chờ đến sau khi từ giả cuộc đời, mới được niết bàn cầu nguyện, phân ưu mộng tưởng, trên mặt báo chí! Tại sao vậy? Bởi vì khi còn sống, chưa biết được niết bàn thế nào, thì làm sao, sau khi chết, được niết bàn?
Muốn đạt được cảnh giới thanh tịnh của chư Phật chứng được, con người phải thật cố gắng, kiên tâm trì chí, dũng kiệt mạnh mẽ, cắt đứt mọi cám dỗ của cuộc đời. Muốn đạt được an lạc và hạnh phúc trong cuộc đời hiện tại trên thế gian, trong lúc chúng ta vẫn phải đối diện với muôn ngàn khó khăn, phải đối phó với mọi hoàn cảnh bất trắc, bất như ý chung quanh, chúng ta phải sống thực với chính mình, với chính bản thân mình, với tâm lượng khiêm tốn, thực hành hạnh từ bi hỷ xả, và cố gắng giúp đỡ tất cả chúng sanh, sống chung quanh mình, đều được thức tỉnh, giác ngộ, quay về với chánh đạo.
Trong Bát Nhã Tâm Kinh, Ðức Phật có dạy: "Bồ đề tát đõa y bát nhã ba la mật đa cố, tâm vô quái ngại, vô quái ngại cố, vô hữu khủng bố, viễn ly điên đảo mộng tưởng, cứu cánh niết bàn". Nghĩa là chúng ta muốn phát tâm tu tập, để thoát khỏi phiền não khổ đau, như các vị bồ tát đã làm, thì chúng ta phải nương theo trí tuệ bát nhã ba la mật, tức là trí tuệ nhìn thấy thực tướng của các pháp trên thế gian, nói cách khác là trí tuệ giúp chúng ta qua được cơn mê, qua được bể khổ nguồn mê, sớm đến bờ giác ngộ.
Ðược trí tuệ bát nhã ba la mật, chúng ta nhìn cuộc đời đúng như thực, không còn si mê lầm lạc, không còn điên đảo mộng tưởng, cho nên tâm không còn quái ngại, không còn việc gì khủng bố được, không còn chuyện gì làm cho sợ hãi. Từ đó chúng ta xa lìa điên đảo mộng tưởng, xa lìa cơn mê nhiều đời nhiều kiếp, cũng như mây đen tan biến thì trăng sáng hiện tiền. Lúc đó, chúng ta hiểu được, thấy được, ngộ được, đạt được, chứng được, sống được trong cảnh giới niết bàn cực lạc, như lời chư Phật dạy, ngay tại thế gian này vậy

Thích Chân Tuệ
(CTLD 2)