Thursday, March 17, 2005

Tùy bút: Người xưa

Nàng thường bắt đầu một ngày mới bằng ly cà phê không đậm lắm, hơi nhiều cream, hơi ngọt ngào mà có lần ai đó đã trêu đùa: là chè cà phê có phải không? Đây chính là thời khắc đẹp nhất trong ngày dành riêng cho một mình nàng. Từ chỗ ngồi quen thuộc nhìn ra ngoài song cửa, bên cạnh những giòng chữ lặng lẽ hiện ra theo những ngón tay gõ nhẹ thật êm. Đây là lời chúc ngủ ngon cho buổi tối hôm qua. Đây câu hỏi hiền muội ra sao rồi mà buổi sớm mai không nghe thấy tiếng chim? Nàng như gặp và gửi chào từng người thân quen một nụ cười tươi. Mong ngày mới đến với mọi người cũng sẽ bắt đầu bằng một nụ cười thật ấm áp, nhẹ nhàng.

Sáng nay, lẫn trong những lá thư "không có phong bì", nàng mừng rỡ nhận ra bóng người xưa.
"Em ạ! Tìm lại được nhau mà ngỡ như có phép lạ. Cuối cùng rồi ta cũng gặp được em. Mấy mươi năm đời như sông chia từng nhánh, chảy miết thật xa qua ngàn dặm gập gềnh, rồi gặp lại nhau nơi biển mênh mông. Nhìn em bây giờ như quen và như lạ. Có chút gì làm ta thoáng băn khoăn dù biết chắc là em nhưng sao như có ngàn nổi cách xa. Ta thầm nghĩ nếu như không còn bóng dáng nụ cười quen thuộc dịu dàng xưa. Ta có lẽ dù đối mặt vẫn chưa tin là em của ngày xưa.
Em có biết là trong nổi hạnh phúc tưởng chừng như oà vỡ, giây phút tìm lại được nhau trong ta còn có thoáng hờn ghen. Bởi qua một đoạn đời dài chìm nổi, phong ba, ta cảm nghe như mình nhuốm đầy những bụi bặm phong trần, khuôn mặt hằn in dấu vết của thời gian... Ngỡ gặp lại em- người em tóc ngắn ngày xưa, và nụ cười xưa nếu có còn, ít ra cũng phảng phất một chút buồn vào thu như tuổi đời em. Ai ngờ chiếc áo mùa xuân em mặc. Mái tóc dài phũ xuống bờ vai, và nụ cười tươi quá đổi tươi trong nắng và trong gió, làm xao xuyến lẫn buồn phiền khi ta ngoảnh lại nhìn ta. Mừng có lại em trong gần nửa đoạn đời sau (ta thầm cầu mong như thế), vậy mà ta vẫn như có chút gì ích kỹ, hờn ghen. ..."

Nàng đọc vội lá thư mới nhận lần đầu ở nơi này. Bồi hồi, xao động nhưng không biết trả lời ra sao vvề lá thư của "người xưa". Nàng có thói quen hồi âm liền sau mỗi lúc đọc thư, vì không muốn làm cho bất cứ người thân quen nào của mình phải mỏi mắt trông tin. Nàng viết thư nhanh có lẽ nhờ không cần sắp xếp nghĩ suy nhiều. Và biết rõ phút giây đang có thật thay vì hẹn thầm đến ngày mai-một ngày mai chưa biết ra sao. Nàng viết thư như là miệt mài làm công việc, xếp những con chữ cạnh nhau từ nơi ý nghĩ thoáng qua nhanh. Lá thư có thể thật là dài trong khoảng thời gian của cử cà phê buổi sáng. Vậy mà lần này, nàng chỉ gõ vội đôi câu bày tỏ nổi mừng vui. Lý do rất giản dị là nàng thât sự không biết xưng hô thế nào để đáp lời cho lá thư này (vì nàng cũng có thói quen luôn luôn chọn cách xưng hô tương xứng trong khi đối thoại). Thôi thì chỉ báo tin đã nhận được thư và rất đổi vui...Nàng giấu bớt, không nói hết điều nàng đang nghĩ: người xưa muốn làm khó ta chăng?

Trời tháng ba nơi "mặt trời bên kia mùa hạ" của nàng bỗng dưng như thấy lại mùa đông. Cơn mưa nhỏ giăng mờ màu xám đục. Trời lạnh và buồn như lời lẽ lá thư nàng mới đọc bên ly cà phê buổi sáng hôm nay. "Em không thể nào bỏ ta trong đoạn đời còn lại để ra đi. Trái tim vốn yếu ớt của ta ngày mỗi ngày như sắp rụng khi nghe tin về em đó em ơi! Đâu có thể nào những nụ cưòi xuân còn rạng rỡ hôm qua, sẽ tắt vội khi chưa qua mùa hạ. Ta vẫn còn mong đuợc ngắm em cười, được say mê đọc những gì em viết- dù viết cho mọi người chứ không chỉ cho riêng một mình ta. Đừng làm việc nhiều, đừng lo cho người khác nhiều như vậy. Em hình như đã quên chính em rồi. Cũng đừng lặng yên không viết hồi âm. Ta lo lắng, cầu mong từng giây phút ở đây..." Đã lâu, thật lâu lắm trong đời, nàng không còn nhận lá tình thư nào nữa hết. Nghe bằng mắt những lời chân tình tha thiết, nàng vốn có trái tim dễ rung động, bảo sao không khỏi thấy bồi hồi. Thói quen hồi âm nhanh bằng một lá thư dài rồi không có sáng nay. Nàng thầm nói câu tạ lỗi vì chưa thể báo tin vui hoặc buồn về căn bệnh đang được truy tìm mấy tuần nay. Nàng chỉ biết nói đùa rằng: vì mười năm tình phai lạt đã qua- nàng hờ hững quay lưng chưa lần nhẹ gót quay trở lại bên ông...bác sĩ, cho nên ngày nay phải bù đắp lại cho ông bằng những buổi hẹn hò tiếp nối đều đều.

Rồi nàng uống hết những giọt cuối cùng trong ly cà phê đã nguội. Khép cửa, ra xe đến điểm hẹn và" trích máu hẹn thề" thêm lần nữa, để sớm có hồi âm cho những người đang từng ngày ngóng tin xa ở quanh nàng. Có một điều nàng quên chưa nói rõ, người xưa của nàng không phải ai xa. Là cô bạn học của ngày xưa tháng cũ, đang cách xa nửa vòng trái đất ở bên kia!

Quỳnh My
Cho cún con- những ngày cuối đông

Saturday, March 12, 2005

Luân Hoán- Một Đời Thơ

Bài viết Về Một Bút Hiệu mà My vừa post cho bạn đọc, là một trong rất nhiều bài của quyển sách Luân Hoán Một Đời Thơ vừa mới xuất bản, do người anh xa gởi tặng My.

My say mê đọc. Đọc lại những bài My đã đọc trước đây trên trang Vuông Chiếu Luân Hoán, và nhiều bài My chưa được đọc cho tới hôm nay, khi quyển sách in xong. My cảm thấy như choáng ngộp, vì háo hức đọc nội dung bài viết cũng như “coi mắt”, những tao nhân, mặc khách mà My chưa từng biết dung nhan! My tìm gặp ở đây những người My từng gặp, từng cùng có chung một bữa ăn nơi những quán quen. My mỉm cười một mình. Là người quen đó nhưng chắc gì ai đã nhận ra My! Bởi My vẫn thưòng thu mình lại, nép bóng bên một người chưa từng đọc những gì My viết bao giờ. Ngay cả tên để gọi My khi nói chuyện với nhau cũng là tên My đã được mang từ sau lúc sang sông. My thường lặng yên trong suốt những bữa ăn. Chỉ trả lời vài câu ngắn khi ai hỏi tới, vì chỉ có mình My như lạc lỏng giữa đám đàn ông lâu lắm mới gặp lại nhau. Chiếc bóng âm thầm của My vồn đã nhỏ rồi. Bây giờ còn thêm cái tên Thảo Nguyên không biết đến từ đâu?

Không phải My thích có nhiều tên như vậy. My vẫn thường đùa với bạn bè là My có cái “trí quên”, bự gấp nhiều lần hơn trí nhớ của My! My đã từng mở cho mình một email, nhưng chỉ sau một vài ngày, My quên mất không còn nhớ mình đã chọn tên cho email là gì nữa. Cho nên, chuyện có nhiều tên chỉ là do những cái duyên ngoài dự định của My. Khi viết những bài với nội dung tải đạo, khuyến tu My dùng tên Nguyên Thảo- cũng không phải tên My chọn, là một pháp danh vị Thầy của My đã đặt cho lúc quy y. Rồi có một ngày, khi viết bài cho tập thơ Tình Thơm Mấy Nhánh của anh Lê Hân (là bào đệ của nhà thơ Luân Hoán), anh Luân Hoán bảo My đề tên Nguyên Thảo ở cuối bài nghe! My cười nói đó là pháp danh dùng ở trong chùa. Khi theo anh đi dạo lang thang ở vườn thơ My sẽ chẳng dùng đâu! Thế là tên Thảo Nguyên đã được khai sinh, cũng là hai chữ đảo ngược từ Nguyên Thảo. Vì như My đã nói, My vốn giản dị thì có lý đâu lại nhiều tên!Trở lại với quyển LHMDT mà My đang có trên tay. My thật sự cảm thấy ấm lòng khi đọc từng bài viết của mọi người. Từ bài mở đầu trang sách của chị Ái Cầm - một trong những mỹ nhân mà thơ LH đã ngợi ca, cho đến bài sau cuối. Ở đâu, My dường như cũng bắt gặp người thân với tình thân. Có lẽ khi đọc bài viết về một người mình quý và thân, vẫn cảm nghe gần gủi và vô cùng ấm áp, thay cho lời kể về những chặng đời đã qua mà My thường chắp nối lại một mình, bởi ngưòi anh vốn nghe nhiều hơn nói này đây. Qua đoạn đường dài nhà thơ đã đi qua, My nhìn thấy nhiều thật nhiều những ân tình đọng lại quanh đời- của thơ dành tặng cho người lẫn cho đời, cho bằng hữu, cho quê hương và cho những người thân. Gần một đời miệt mài với thơ và thơ mãi, cho nên dù lặng lẽ một mình nơi một góc riêng, nhà thơ vẫn đón nhận những ân cần, trân trọng của nhiều người, giống như cách mà anh đã cho đi, và nhận lại thật nhiều, như My vẫn nghĩ.

Lần này, trong LHMDT, điều làm My thú vị là không phải từ đầu đến cuối quyển sách dày hơn 600 trang chỉ toàn là bài viết và khuôn mặt của đấng mày râu, như My vẫn thường thấy trong nhiều tác phẩm của “phe kia”! Không biết anh LH có ý gì chăng, bởi My đếm được có 5 bàn tay thanh thoát nhẹ nhàng, góp mặt trong 5 bài viết cho LHMDT. Vẫn là hoa lạc giữa rừng gươm như My đã nghĩ và e ngại buổi đầu, khi nghe anh LH bảo My góp mặt. Năm khuôn mặt nữ, có lẽ được nhà thơ ưu ái, phong cho làm ngũ long công chúa hay chăng? My cười một mình khi đọc bài viết của Thu Thuyền. Dám nói, dám làm và xác nhận tĩnh queo mình là “hàng giả”, sau khi trêu chọc nhà thơ quá đổi đa tình, há không đáng bậc nữ lưu hay sao chứ!

Dù chỉ là đứa bé con mới ra đời, hoặc chưa chào đời thuở người thơ tập tễnh làm thơ. Nhưng bạn và My- qua thế giới điện toán ảo nhưng không ảo, đã có thật nhiều cơ hội để đọc không thiếu một bài nào suốt chặng đường mấy mươi năm sáng tác của nhà thơ Luân Hoán. Bây giờ, qua LHMDT, bạn lại có thêm cơ hội được đọc, được nhìn thấy tận tường những khuôn mặt mình từng ái mộ nhưng chưa bao giờ diện kiến trong đời. Bên cạnh đó bạn cũng như My còn được nghe kể lại những giai thoại thú vị của một thời xưa cũ qua rồi. Đó là những bức tranh đậm màu kỷ niệm mà độ tuổi như My nào đâu có cơ hội để tham dự và sẻ chia một đoạn đời binh lữa nơi quê nhà xa lắc mịt mù xưa trong thời chinh chiến ấy

My cảm ơn người anh một đời gắn bó cùng thơ. Cảm ơn những bàn tay góp lại đã đem đến cho My những giây phút nhẹ nhàng khi trãi lòng ra với LHMDT. Nhìn quyển sách nặng và dày với gần cả trăm bài viết từ bên nhà cho tới bên này, về Luân Hoán- về chặng đường thơ suốt mấy mươi năm… My thật sự chạnh lòng khi nghĩ đến mỗi người góp mặt đều được nhà thơ ưu ái ký tên gửi tặng LHMDT ngay sau khi sách mới in xong. My xa xót, chạnh lòng bởi cũng chính trong thời điểm ấy- thời điểm mọi người đang xôn xao đón mừng xuân, thì nhà thơ Luân Hoán trở bệnh phải đưa vào bệnh viện. Có lẽ My là một trong những người đọc LHMDT hơi trễ,sau khi nhận món quà gói ghém ân tình. My dừng lại sự nôn nao cố hữu,chỉ vì lo nghe ngóng tin xa. ở bên này, mỗi ngày My đều âm thầm cầu nguyện, mong sao mùa đông khắc nghiệt của xứ người không làm người anh My may mắn có trong đời bị ngã quỵ khi giòng thơ chưa cạn. My thường băn khoăn nghĩ về anh mỗi lúc đông sang, bởi sức khoẻ của anh chừng như không kham nổi sau bao năm tạm dung nơi xứ có mùa đông quá đổi lạnh và dài.

Quỳnh My

Wednesday, March 02, 2005

Bài viết trong Luân Hoán Một đời thơ

Về Một Bút Hiệu

Thảo Nguyên





Tôi bước vào mạng lưới điện toán, chăm chú đi tìm một người ở nơi xa, qua nhịp cầu Vuông Chiếu của nhà thơ Luân Hoán. Nhưng tôi chắc vì chưa có đủ duyên với người muốn gặp, cho nên đến bây giờ xa vẫn cứ xa. Nhưng, lạ kỳ thay người không có ý kiếm tìm, rồi một ngày hóa ra người thân thiết không hay! Vuông Chiếu của Luân Hoán, có lẽ được đan kết bằng vô số sợi nhân duyên. Cho nên cho đến đúng ngày tháng đó, tôi nhận thêm vào đời sống của mình một người anh ở thật xa. Chúng tôi nhận nhau hơi muộn, nhưng dường như cùng có sẵn trong nhau một điểm chung. Đó là sự giản dị, chân thành cho dù đã đôi khi tôi có kêu ca : -“ ông anh hà tiện lời quá” . Hơn bất cứ người nào tôi biết, Luân Hoán chỉ nói khi cần nói, không màu mè khách , sau khi đã lặng yên lắng nghe. Điều này đã khiến tôi có lần mắc cở thầm, vì trước đó vẫn có ý hơi e ngại, không dám gần gủi, kết thân với “mấy ông nhà thơ ” ! Tôi sợ mềm lòng vì những âm điệu ngọt ngào, những xảo thuật ngôn ngữ . Cái sợ có lẽ vẫn còn, nhưng nay, tôi đã như là em gái của một người làm thơ.

Luân Hoán trở thành người anh quý kính, mà ngay sau phút nhận nhau tôi đã thân thiết gọi anh bằng "anh Châu"- là tên mà Mẹ Cha đặt cho anh. Dù đọc nhiều, hiểu ít, tôi cũng biết được cái bút hiệu Luân Hoán khởi từ tên gọi của hai người sinh thành ra anh. Một cái tên ấp ủ cả dáng Mẹ hình Cha . Mẹ Luân và Cha Hoán đã cùng anh, cùng với thơ hòa nhau làm một, từ khi anh còn là chàng tuổi trẻ vốn giòng...thơ thẩn,và có lẽ cho đến một ngày nào, anh gửi thân và thơ lại để ra đi vào cõi vĩnh hằng. Tôi chưa có năng khiếu làm thơ, nhưng cũng như rất nhiều người Việt Nam khác, tôi có thể đọc và cảm thông được với người sáng tác, nhất là những người thể hiện tấm lòng mình bằng sự trong sáng, giản dị như Luân Hoán. Tôi là người mộ đạo Phật. Khói hương, chuông mỏ hình như vốn gần với thơ. Không khí, hình ảnh trong những mùa báo hiếu luôn luôn là những cõi an bình đầy tình thương yêu dành cho tôi, nên đọc thơ Luân Hoán, tôi rất thích những bài anh viết dành cho bậc sinh thành. Hôm nay tôi xin được viết về những tình cảm của một nhà thơ dành cho cha mẹ mình, dù tình cảm đó có thể đã thể hiện đủ trong việc dùng bút hiệu.

Với mẹ, ngay từ khi còn rất đổi thơ ngây, Luân Hoán đã xem Mẹ như bà tiên hiền dịu bước xuống đời, mở rộng vòng tay để ấp yêu, bảo bọc đời con.Mỗi vần thơ là một hình ảnh đẹp, dù chỉ là lúc ngắm nhìn Mẹ tỉa lá sâu trong sân nắng vàng thu

Vạch cành me tìm lá sâu
Nắng thu nghiêng xuống tặng câu thơ vàng
Lòng me phơi phới nhẹ nhàng
Thành tiên giữa cỏi trần gian phù trầm

(Mẹ- Mời Em Lên Ngựa)

Rồi cũng trong đêm thu đó, Luân Hoán đã dùng chính nguồn sữa mẹ trộn với ca dao mà mẹ anh ngày nào đã đẩy đưa anh trong một chiếc nôi, để giữ lại hình ảnh mẹ anh trong một đêm trăng :

Mẹ nằm đọc Lục Vân Tiên
Trăng thu vào chật mái hiên nghe cùng
Hương từ vần điệu nghĩa trung
Hương từ giọng mẹ thơm lừng đêm khuya


Trái tim dễ rung động của tôi đã bồi hồi xúc cảm, khi bắt gặp hình ảnh đứa con trai nhỏ ngồi tựa bên chỗ mẹ đang nằm, vừa để ý ngắm nhìn khuôn mặt Mẹ thật gần, vừa xăm soi tìm tóc bạc trong nổi băn khoăn âm thầm khi nhận ra dấu vết của thời gian trên mái tóc mẹ yêu :

Ngồi nhỗ tóc ngứa cho me
Thấy me nhăn mặt lòng se sắc buồn
Me đau hay me cũng buồn
Chùng tay bứng ngọn thời gian nhói lòng


Anh Luân Hoán đã miệt mài vẽ mẹ, bằng những bức tranh thơ rất đổi dễ thương. Tấm lòng của mẹ bao la trải rộng, từ người thương yêu ruột rà cho đến cỏ cây. Mẹ là Phật, mẹ là tiên trong trái tim thơ dại. Mẹ thuở thanh xuân tóc xõa dài, mang giày lụa bước nhẹ ra hiên nhà, đưa tay nâng niu từng đọt lá, nhành cây, mỗi cử chỉ, động , tỉnh của mẹ đều đã là thơ :

Chim khách gọi trước hiên nhà
Mẹ mang giày lụa bước ra ngoài vườn
trăm hoa đang độ ngát hương
Với tâm Phật, mẹ cúi hôn lá cành


Anh Luân Hoán giống như là chiếc bóng, lủi thủi đi theo sau mẹ bất kể đêm ngày. Có lẽ vì vậy mà anh tin chắc rằng anh hiểu mẹ, hiểu còn hơn bất cứ ai.

Năm nào mẹ cũng nhương sao
Mẹ quỳ giữa chiếu lạy vào hư không
Phật trời có hiểu gì không ?
Riêng con đọc hết nổi lòng mẹ yêu


Mẹ cuả anh Luân Hoán là người mẹ an nhiên vui sống, biết trân quý những gì mình đang thật có trong tay.Và coi như mây bay gió thoảng, những mất còn, may rủi trong đời :

Rồi một bữa mẹ hiền tôi bị bắt
Bị tịch thu sạch sẽ chẳng còn chi
......
Mẹ không khóc không buồn, không than thở
Phơi tóc dài nằm đọc Lục vân Tiên

(Nhắc tôi một chút mẹ hiền-Trôi Sông)

Ở mẹ. không có nổi buồn phiền lặng câm đè nặng xuống đôi vai, bởi mẹ chỉ biết cho ra tình thương mà không mong nhận lại, cho dù đời mẹ không khác gì hình ảnh tội nghiệp của thân cò lặn lội bờ sông,một mình bảo bọc, lo toan cho cuộc sống của chồng con:

Vì ba thích rượu ghiền trà
Cà phê, thuốc lá tà tà quanh năm
Nên mẹ thủ phận gánh gồng
Cho hương hạnh phúc vẫn thơm mỗi ngày

( Mẹ- Mời Em Lên Ngựa)

Tình mẹ thương con là tình thương không có tuổi, cho nên chú bé con lẻo đẻo theo sau chân mẹ ngày nào và chàng lãng tử một ngày quay bước trở về nhà, dường như không có khác chi nhau :

Mẹ ngồi im như ngủ quên
Gió lùa cửa mở, ngó lên con về
Nụ cười phá vỡ cơn mê
Mặt con chợt sáng bốn bề phòng không


Đưa tay mẹ ngỡ như bồng
Thằng con hư của chờ mong đã về
Lặng nghe tay mẹ mân mê
Ấm dần thớ thịt rong rêu bụi đường

(Một lần Về Liêm Lạc- Trôi Sông)

Con lớn khôn thêm một chút, là mẹ càng gần với tuổi già hơn.Nhưng tình mẹ cho con và ngược lại, thời gian dường như không hiện hữu bao giờ. Ngày xưa như vẫn hôm qua, bởi có đứa con trai dù đã lớn lắm rồi, vẫn còn quẩn quanh bên cạnh mẹ

Xếp bằng trên phản tôi ngồi
Nhìn mẹ móm mém nhai trầu mà thương

(Một lần về Liêm Lạc- Trôi Sông)

Mẹ đến với cuộc đời, mang theo tấm lòng của biển. Giòng nước mát dịu dàng đã theo từng ngỏ ngách ngấm sâu vào từng mạch máu âm thầm luân lưu ở trong con. Rồi một ngày mẹ nhẹ nhàng ra khỏi cuộc đời, như gió, như mây tan loãng vào mênh mông của hư không trong ngày rằm tháng Tư âm lịch- ngày Đức Phật đản sanh.Nỗi mất mát, đớn đau làm tê dại lòng đứa con trai có tình thương sâu đậm dành cho đấng sinh thành. Con đứng đó, vòng tay câm lặng, nhìn thân xác mẹ mờ ảo, nhạt nhòa trong nhang khói thoảng bay quanh

Mẹ mất đúng rằm tháng Tư
Xác mòn mỏi ngấm từ từ khói hương
Con vòng tay đứng cạnh giường
Mặt mày khô ráo, bình thường như không

(Rằm Tháng Tư-1959-Trôi Sông)

Tôi nhẩm tính ngày mẹ lìa đời, anh Luân Hoán vẫn còn trẻ lắm- mới chừng đâu 18 tuổi mà thôi.Trong khi thời gian con cần mẹ bên đời, làm sao nói được bao nhiêu cho đủ, có chăng là cả một đời con. Tôi thầm nghĩ phải chi anh khóc được! Nhưng không, anh chỉ đứng lặng ngắm nhìn nổi đau ở bên trong mà tưởng chừng như cả gió và trăng cũng để tang chung

Hiên ngoài gió chở trăng vàng
Nhập vào khe cửa cư tang cho người


Tiển mẹ đi bằng câu kinh tụng. Mong cho người mẹ yêu thương được siêu thoát nhẹ nhàng, đi về nơi mãi mãi có an vui. Vậy đó, mà như vẫn không
tin mình mất mẹ. Lẫn trong tiếng mõ chuông có giọt lệ khô nào rớt xuống, chạm niềm đau như không có thật ở đây :

Dòng kinh siêu độ ngậm ngùi
Ai tụng, không phải lòng tôi đâu mà
Tiếng chuông mõ mơ hồ xa
Loãng tan như giọt lệ va xuống lòng


Ngày mẹ mất, nghe như không có tiếng khóc, lời than, nhưng vẫn làm nhói lòng người qua những điều hết sức bình thường. Căn buồng nhỏ,mẹ nằm bất động. Con đứng nhìn đàn muỗi quẩn quanh bay. Và căn buồng nhỏ chợt mênh mông lạnh lẽo, khi không còn hơi ấm mẹ quanh đây :

Con đứng ngơ ngác trời trồng
Căn buồng hư ảo mênh mông lạnh lùng
Chập chờn cánh muỗi ngập ngừng

Còn về xin giọt máu buồn mẹ chăng?


Mắt tôi dường như ướt, khi nghe lời từ biệt sau cùng, anh Luân Hoán dành riêng cho người mẹ yêu thương

Trộn tình vào những vệt trăng
Ướp thơm xác mẹ vĩnh hằng siêu sinh
Đời con đi chẳng một mình
Bởi trong hồn vẫn hiển linh mẹ nằm
Rằm tháng Tư, Phật trong con

(Rằm tháng Tư 1959)

Với tôi, không còn lời tạ ơn nào mát ngọt nghĩa tình hơn, gói ghém trọn vẹn tấm lòng con thương mẹ. Vì tâm của mẹ là tâm của Phật, cho nên Phật trong con bởi mẹ luôn luôn ở trong con . Rồi có một ngày bên dốc núi, đứa con xưa trở về ôm tro cốt mẹ trên tay, để chôn gửi mẹ thêm lần nữa, ở một nơi xa khuất quạnh hiu

Mang tro cốt mẹ lên sườn núi
Cải táng, dựng bia gửi đời sau


Mẹ bây giờ nằm sâu bên sườn núi. Và con, đứa con trai vuốt mặt, quay lưng đi mãi miết thật xa. Dấu vết thời gian dù làm đùn da thịt, nhưng ngoái lại nơi chốn mẹ yên nghĩ ngàn đời sao thấy thật gần - gần như trong những giấc mơ con

Vuốt mặt quay lưng đi xuống núi
đi hoài, đi miết, đi thật xa
Nửa vòng trái đất đâu là mấy
Đêm đêm ngoái lại vẫn như là

....
Chiều dài cuộc sống đùn da thịt
vẫn thấy mẹ về trong giấc mơ


(Vẫn thấy mẹ về trong giấc mơ-Cỏ Hoa Gối Ðầu)

Làm sao biết có những ngày đầu năm mới, đứa con trai mất mẹ thật lâu rồi, vẫn quỳ xuống thì thầm dâng lên mẹ,những ân tình trong buổi sáng đầu xuân

Vẫn chừng đó trên mâm cơm cúng mẹ
Đĩa rau xanh, cái bánh tráng nướng vàng


Và đây là những lời thì thầm cùng mẹ, về những mất mát,buồn phiền trong cuộc đời riêng

Tấm thân thể mẹ nâng niu sinh nở
Cũng bán một phần lây lất qua ngày
....
Mẹ kính yêu cho con quỳ bên mẹ
Học một đòi trong sạch bao dung
....
Mẹ vẫn biết con vẫn cười vẫn nói
Vẫn cho đời sức sống tự nhiên
Qua hơi thở qua dòng thơ chân thật
Dẫu nhiều khi ướt sũng lệ ưu phiền


(Rước mẹ đầu năm- Rượu Hồng Ðã Rót)

Bên cạnh nhiều thật nhiều hình ảnh mẹ được lưu giữ lại bằng thơ, anh Luân Hoán cũng dùng thơ để vẽ cha- không nhiều lắm nhưng chân thành và sâu thẳm tận cùng ở bên lòng. Và tính lém lĩnh trẻ con ngày thơ dại, là một hình ảnh khó phai nhòa mà anh đã có với người cha :

Cuối tuần ba thuê đấm lưng
Nắng ngoài sân đợi, dòm chừng, đếm gian


Lớn khôn thêm chút nữa, là khi con biết lặng lẽ ngắm nhìn từng thói quen và từng chút đổi thay ở nơi cha :

Chiết trà ra chén gan gà
Tay ba kính cẩn hơn là nâng hoa

......
Khói bay trắng tóc hay là...
Không đâu con chỉ quáng gà đấy thôi


Tôi chắc kỹ niệm đậm sâu có với người cha, chính là lúc nhà thơ với tác phẩm đầu đời, trân trọng và ngại ngùng đem đến trao cha. Có lẽ lòng người cha trong giây phút đó, là nổi xúc động, bồi hồi trộn lẫn với buồn vui. Bởi tôi được biết trong gia đình anh Luân Hoán, hình như mọi người ai ai cũng làm thơ.Người làm thơ trước hết là cha anh, và anh Luân Hoán có lẽ là người thừa hưởng nhiều hơn hết, rồi đến em anh và cả con gái anh.

Ba cầm thi phẩm của con
Long lanh mắt, lật, ngó, không nói gì
Khi con quay gót chân đi
Thoáng nghe tiếng gọi thầm thì : con tôi !

(Cha Gìa-Mời Em Lên Ngựa)

Khi dấn thân vào đời binh nghiệp, những lá thư ân cần gói ghém tình thương gửi cho con nhận được từ quê nhà,anh chợt biết : với cha già, mình mãi mãi
vẫn là đứa con trai nhỏ ngày xưa

Con đi học làm sĩ quan
Mỗi tuần ba gởi vài trang chữ đầy
Hóa ra con vẫn như ngày

Lên năm lên sáu thơ ngây thuở nào
(Cha Gìa-Mời Em Lên Ngựa)

Đâu ngờ ngày người lính Luân Hoán trở về, chính là ngày người cha già chống gậy bước ra sân, sững sờ đưa tay dìu đón con mình trong chiếc nạng chưa quen, bởi đã gửi lại một phần thân thể trong binh lửa

Dìu nhau về tới hiên nhà
Nạng con ngơ ngác, gậy ba bàng hoàng
Không gian cùng với thời gian
Bỗng dưng khựng dưới ba bàn chân khua


(Cha- MELN)

Nếu mẹ như là biển- biển có ngàn lời âu yếm, vỗ về như từng đợt sóng lao sao tiếp nối ngày đêm. Thì cha như là núi- núi trầm mặc, uy nghi cùng với gió sương. Như không có lời nào để nói cùng cha, nhưng tận sâu thẳm bên trong, ngọn núi của cha luôn sừng sững, cao dày không gì so sánh được. Con ngậm ngùi xa xót biết dường nào, khi hiểu nhiều hơn ai hết cuộc đời cha trong buổi hoàng hôn

Thêm một ngọn nến buồn vừa được thắp
Trong đời cha le lói nổi đau thương
Thêm ngàn giọt sương buồn vừa lấp lánh
Trong đời cha chằng chịt vết thuơng


Khi để dành ra đôi phút lắng lòng, để quay nhìn lại đoạn đường mà mẹ cha đã đi qua. Tôi chắc rằng ai cũng cảm nhận được rõ ràng những gì mà thơ Luân Hoán đã nói dùm mình

Cha yêu quý làm sao con nói hết
Tiếng thở dài len lén lẫn vào tim
Cha yêu quý làm sao con biết hết
Những buồn đau cha vẫn giấu trong tim


Với tấm lòng thành và tình thương yêu vô bờ bến mà con trai đã dành cho, tôi tin rằng người cha vẫn luôn luôn cảm nhận, vậy mà lời thơ con sao mãi xót xa

Lòng hiếu thảo vẫn ngại ngùng khách sáo
Nên âm thầm như một kẻ vô ơn
Cha yêu quý, làm thế nào khóc được
Một lần thôi trên vầng trán hoàng hôn

(Trên Vầng Trán Hoàng Hôn- Rượu Hồng Ðã Rót)

Nhìn đoạn cuối đường cha đã gần kề, con chợt hốt hoảng mong cho thời gian đi chậm lại, để cho con còn mãi mãi còn cha

Bảy mươi tám năm qua rồi có phải
Cha chưa già, cha vẫn trẻ trong con
Xin nước mắt hãy cho con nhuộm tóc
Một đời người sắp vĩnh viễn cô đơn


(Trên vầng trán hoàng hôn- RHDR)

Đường đời đi dẫu đã nhiều. Những gai góc buồn phiền dẫm mãi làm chai dần gót chân và cả con tim. Nhưng mãi mãi với riêng đấng sinh thành, tôi tin rằng chúng ta cũng như anh Luân Hoán- qua thơ, lòng vẩn muôn đời thơ dại, nhớ tiếc và ước ao một điểm tựa êm đềm bên giòng suối từ bi của mẹ, và dáng núi uy nghi lặng lẽ đứng che giông bão đời con của cha hiền. Cám ơn anh Luân Hoán.Cám ơn những lời thơ thấm đượm nghiã tình, như một lời nhắc nhỡ cho những ai còn may mắn có trong đời, bảovật thiêng liêng và rất mong manh. Cám ơn cả những ngậm ngùi nuối tiếc, lòng biết ơn, mà rất nhiều người đã không còn cơ hội để tỏ bày với đấng sinh thành, dù hết dạ yêu thương nhưng có bao giờ nói đươc một câu để tỏ lòng thương kính.


Thảo Nguyên

(Viết trong ngày Rằm tháng Tư, Houston 2004)



Tháng giêng

Năm nay, mùa đông xứ ngừơi như kéo dài hơn. Bây giờ là tháng giêng. Lẽ ra cỏ trước sân nhà đã xanh mượt lại rồi. Vậy mà vẫn còn nhiều buổi sáng trời âm u một màu buồn và như có gió heo may thổi nhẹ qua. Một thoáng lạnh vừa đủ để cho một người không còn trẻ nhưng chưa vội già, mặc vào chiếc áo len đã bạc màu theo năm tháng.

Một đôi lần, đứa con trai đang đứng nép mình bên người mẹ, bỗng ngước nhìn lên hỏi bất ngờ. Sao mẹ hay mặc chiếc áo này quá vậy? Con thấy áo cũ rồi, cũng đâu có đẹp đâu? Người mẹ thoáng bối rối một giây, rồi mĩm cười nói nhẹ nhàng. Thì ra con cũng để ý và biết rằng mẹ thích mặc chiếc áo này, chỉ riêng cho những buổi sớm mai khi cùng con đứng chờ shool bus tới. Người mẹ thầm nghĩ trong lòng, phải chi con là con gái! Tỉ mỉ hơn, biết kiên nhẫn lắng nghe hơn. Mẹ sẽ kể cho con nghe về chiếc áo mang theo, vì chưa bao giờ có cơ hội mặc vào, ở một nơi chốn chỉ có hai mùa mưa và nắng. Năm nay ở nơi mặt trời mùa hạ, dạo tháng giêng không có nhiều ngày nắng ấm lung linh, để cho những lộc non đâm chồi trở mình thành chiếc lá mong manh, hòa cùng màu cỏ biếc dưới chân, trở thành màu xanh của tháng giêng cỏ non làm mát dịu lòng người cho dù đang ở nơi nào

Một năm, hai năm, ba năm rồi thêm nhiều năm nữa...người mẹ không còn đếm thời gian. Nổi nhớ tiếc xót xa về chốn cũ, người xưa cũng lắng đọng dần, dù mỗi năm hoa đào vẫn nở sau vườn và miền nắng ấm nơi đây vẫn thấp thoáng xôn xao hình ảnh Tết. Chỉ duy nhất một điều còn giữ lại là chiếc áo len bạc màu thời gian vẫn mỗi năm được mặc lại ở nơi này. Chiếc áo mang theo từ thời con gái và chỉ được mặc vào khi cuộc đời như quyển sách đã khép lại và lật sang trang mới, từ lâu. Dẫu sao ở nơi có mặt trời mùa hạ, điều đáng yêu nhất vẫn là mỗi năm, đúng vào thời điểm muà xuân ở quê nhà, nơi đây luôn rực rỡ nắng vàng. Trong sân chùa quen thuộc, những cây hoa đào nở rợp trên cành, và những cội hoa vàng làm xôn xao long người trong buổi sáng mùa xuân. Nhờ vậy mà có bầy con gái ngày xưa dù đã qua thời thiếu nữ thật lâu, vẫn còn mặc những chiếc áo dài lụa mỏng, được gửi đến từ quê nhà, cùng hẹn nhau đi đến chùa lễ Phật đầu năm. Nhìn những tà áo đủ màu tung bay trong nắng sớm, giống như đàn bướm lượn tung tăng. Nào ai biết mỗi cánh bướm là một cuộc đời buồn bã âm thầm, mà cứ ngỡ như không thấy tuổi, khi vị thầy dừng lại giữa sân chùa. Những cánh bướm xuân cùng chụm lại, chắp tay chúc tết vị thầy và nhận được những bao lì xì màu đỏ.

Có lẽ không cần phải đi tìm kiếm ở đâu xa. Mùa xuân hiện diện ngay trong phút giây vừa bắt gặp. Và có lẽ vì xuân không có tuổi, cho nên mỗi năm “bầy thiếu nữ” của từ hai mươi mấy năm xưa vẫn hẹn gặp nhau ở trước sân chùa. Những đứa bé đang dần lớn đi loanh quanh đâu đó, dường như muốn dành riêng cho mẹ những giây phút xôn xao lẫn hồn nhiên quá hiếm hoi của tháng và năm. Cảm ơn đất trời ở xứ tạm dung đã cho người tha phương nắng ấm, cỏ biếc và hoa đào mổi đô xuân về. Cảm ơn người bạn đời tóc bạc phong trần đã cảm thông và nhẫn nại, như thể sắp biến thành pho tượng đá trước sân chùa để “chờ em, chờ đèn bao giờ” trong những sáng mùa xuân hiếm hoi còn sót lại trong đời.

Quỳnh My

Tuesday, March 01, 2005

Tùy bút

Mưa…
Trên đoạn đường rầy nằm đâu đó không xa, cứ mỗi đêm về sáng tiếng còi tàu như chiếc đồng hồ báo thức đúng giờ. Vẫn còn quá sớm để bắt đầu cho một ngày mới đến, và dường như có tiếng mưa đêm đang rớt nhẹ ngoài hiên. Tiếng mưa gợi nhớ giấc mơ vừa đứt đoạn, vì hồi còi giục giã trong đêm. My không ngờ căn nhà mình ở, lại là nơi có thể đếm những chuyến tàu, đi về đâu My nào biết về đâu? My không ngẩn ngơ tiếc rẽ, mỗi khi bị bất ngờ đi ra từ những giấc mơ dù rất "thần tiên". My trở mình nằm lắng nghe tiếng mưa rơi. Không buồn như chưa bao giờ buồn, khi chợt nhớ câu trêu đùa quen thuộc, của những người có đàn con quá đổi nhiều. Chỉ vì nhà ở gần đường rầy xe lữa, cho nên mới ra nông nổi này đây!

Bây giờ nằm nghe mưa My không còn thấy ngậm ngùi. Có lẽ nhờ thói quen nhìn ngắm, lắng nghe. Nghe từ bên ngoài và nghe chính thân tâm mình. Mưa đêm không còn buồn, như những bài hát mà ngày xưa My vẫn hát nghêu ngao, có khi nước mắt chảy ra chỉ vì mình làm cho mình khóc, rồi đỗ lỗi cho trời đất, gió mưa và những lời nhạc làm se thắt, lòng đau...Nổi buồn nếu có bây giờ, thì sẽ giống như những hạt mưa, thấm dần vào trong đất, hòa lẫn vào cỏ cây để cho đời còn thấy những màu xanh. Cuộc sống, không phải của chỉ riêng My mà dường như của tất cả những ai hiện diện trên cuộc đời này- cuộc đời mà bản chất của nó đã có quá nhiều nổi khổ và buồn. My thường lặng lẽ lướt qua. Thầm nhũ, khổ và buồn rồi thì cũng bị cuốn đi, như những ngày vui qua mau mà ai cũng biế,t không cách gì giữ lại lâu hơn. Sẽ tội nghiệp lắm cho My và cho tất cả những ngườii vẫn khư khư giữ chặt nổi buồn phiền,cố nuôi dưỡng dù không mong cho nó lớn hơn, để làm mình khốn khổ, lao đao nhiều hơn nữa mà không hay biết. My thường tự an ủi mình, mỗi khi một mình vượt qua biển khổ mênh mông. Sá gì một hạt bụi, như có như không giữa cuộc đời hư ảo, phù du. Ngày vui thoáng qua mau. Nổi khổ buồn cũng có hành trình. Hãy để cho cả hai tự nhiên đến và đi, đi và đến theo hành trình của nó. My nghĩ chỉ cần một chút bao dung, My có thể lặng lẽ ngắm nhìn những gì đang hiện hữu bên mình- như người mẹ bao dung,luôn rộng mở vòng tay với đứa con yêu, dù đứa con này là đứa con hoàn mỹ, hay thua thiệt đáng thương hoặc có mang tì vết gì chăng nữa. Từ khi hiểu và chấp nhận được điều này, My không còn thấy đêm dài. Không còn đi vào giấcngủ với đôi mắt ướt, để đôi khi bừng tĩnh giấc vì những cơn ác mộng, mới hay chiếc gối kê dưới đầu đã đẫm lệ tự bao giờ. Không phải My càng ngày càng cứng cỏi, khô khan. Cũng không phải giòng nước mắt đã cạn theo cùng với tháng ngày buồn bã trong đời. My mãi mãi vẫn là người mau nước mắt hơn ai hết. Một hình ảnh thương tâm, một câu nói cảm động, chân tình. Một đoạn văn, một bài thơ…vẫn làm cho My rơi nước mắt dễ dàng ngay trong phút giây chợt có. Không biết tự bao giờ, My đã bỏ quên, không làm cái việc gọi là che giấu đi những xúc cảm bên trong. Buồn ư? Cứ tự nhiên rơi nước mắt đi, giống như khi vui một mình hay chia với ai một chút niềm vui mình vẫn mĩm cười mà không thắc mắc là có nên biểu lộ hay che giấu lại. My nghĩ, không thể đối xử thật lòng, sống hết sức thật lòng được với chính mình, thì làm sao mong sống thật lòng được với mọi người

Giấc ngủ ngon trong cơn mưa về sáng chợt dừng, bởi hồi còi tàu quen thuộc đã thay chiếc đồng hồ báo thức nhưng bị vặn sớm hơn thời gian cần đánh thức. Tất cả đều trở thành quen thuộc, như thói quen My có được bây giờ: ráng làm cho xong những việc nên làm. Thức dậy sớm nhưng vẫn còn nằm cuộn mình trong chăn nghe tiếng mưa rơi, nghĩ không hạnh phúc lắm sao? My còn có rộng thời giờ sắp xếp lại những điều cần thực hiện trong ngày. Nhất là mình có thể làm gì hôm nay để mang đến cho bất cứ ai dù lạ, dù thân một chút niềm vui dù rất nhỏ nhoi

Quỳnh My