Thursday, December 03, 2009

thơ

Bài cho tháng 9
(gởi Ly)

mưa tháng chín chờ nhau trên hội ngộ
con đường dài xào xạc tiếng sỏi đưa
em vẫn bước những bước chân tiếp nối
như vòng tròn tràng hạt mẹ cầu kinh

mưa tháng chín nhớ nhau ngày đêm đổi
theo múi giờ treo niềm nhớ mông mênh
dù có thật vẫn mộng mơ chấp nối
giữa chúng mình hai thành phố không tên

mưa tháng chín theo em lời trách khẽ
cho hôm này lẫn lộn với hôm qua
ngồi chải tóc bên vách tường bóng gẫy
chốn ồn ào chen mãi một lặng thinh

mưa tháng chín có nắng hong bãi đậu
xe nằm chờ dài tiếng vọng thân thương
lòng lữ khách mang thêm nhiều điểm mất
cuối cuộc đời thương quá lũ mồng tơi

mưa tháng chín thêm bầy chim di trú
chọn nhánh buồn đậu nghỉ doạn đường xa
chiều tan sở bước chân về chợt thấy
con chim già nằm ngủ dưới cội cây

mưa tháng chín em theo về lời gọi
giữa xứ người dệt lại mối thân quen
lời thăm hỏi đã loan tình điện toán
anh ngập ngừng quanh tờ giấy chữ in

mưa tháng chín ướt thêm tình em có
chỗ nghỉ ngơi trên ngày ngắn đêm dài
mưa tháng chín heo may thơm mùi nước
hạnh phúc gần trên nỗi nhớ bay xa

Song Vinh
09/09

Tuesday, September 08, 2009

tháng bảy Vu Lan

Chuyến đi California của hai mẹ con cùng người anh khởi đầu bằng trầm lặng. Mãi đến phút chót nhờ mạng lưới điện toán, việc trở thành nhanh chóng. Chỉ vài phút trên màn điện, bấm vài lần trên bàn chữ là xong hoàn toàn việc mua vé máy bay cũng như chỗ ở. Vé mua làm xôn xao đàn em gái lúc nào cũng chăm chỉ vùi đầu vào công việc. Với lũ em, chuyện đi xa vài ngày là đắn đo quanh từng sắp đặt lớn, lắm khi không dám nghĩ đến. Vậy mà không ngờ phân nửa đàn con của mẹ cùng góp mặt trong chuyến đi. Tuy khởi hành không cùng lúc nhưng cùng điểm đến. Có lẽ, trong thâm tâm, ai cũng hiểu lần đi không dễ có bên những ngày còn mẹ.

Điện thoại reo thường hơn trước ngày đi. Người gần mẹ nhất còn chậm để mà hiểu hết những đổi thay đến với nỗi bệnh, già. Nếu kể hết những gì mẹ con trải qua từng giờ là làm tăng thêm nỗi lo lắng. Mẹ vẫn thường nằm như người kiệt sức. Những tiếng rên từ đêm kéo qua ngày nhiều hơn thời gian lần chuỗi hạt. Đôi khi mẹ ngồi lặng, ánh mắt mệt mỏi, nhìn mà như không thấy. Bên ngoài khung cửa chùm hoa yellow-bell rực rỡ trong nắng. Những cánh lá màu xanh đong đưa theo cơn gió chuyển hơi nóng của chốn 'mặt trời bên kia mùa hạ'. Bên trong, mẹ như sẵn sàng cho chuyến trở về. Buông trôi, mệt lã, co ro. Đứa con gái lẩn thẩn nghĩ tới đều không dám nghĩ. Chuyện đến đi không của riêng ai. Thôi hãy giữ cho tất cả người thương sự bình yên, quên đi đón nhận cho dẫu mai này mẹ như thoáng hương mưa. Mẹ không còn sức lễ chùa. Không còn dịp nhận ra từng ánh hạnh phúc của lũ con khi nhận hoa hồng đỏ. Riêng phần mẹ tóc lơ thơ ánh bạc, vẫn không nguôi bên nụ hoa trắng, được cài lên áo từ khi mẹ chưa qua tuổi hai mươi. Chợt nhận ra dù ở tuổi nào, nỗi yêu thương khi nghĩ đến người mẹ đã xa đời, vẫn theo hoài đến cuối hành trình của kiếp người. Vu lan năm nay, năm đứa con cùng mẹ thêm cơ hội gặp lại những khuôn mặt thân quen.

Bữa ăn tối đầu tiên quanh bạn bè thời đi học ở Bình Long. Trong mẹ rưng rưng nỗi nhớ, thầm gởi về những người đã khuất. Nỗi nhớ đậm sâu hơn, vẫn là đứa con dâu từ trần chưa được một năm. Mới mùa hè năm nào, còn tiếng nói còn nụ cười với những khuôn mặt thân quen của đêm nay giữa Cali. Giọng nói quen nghe mấy mươi năm, bỗng trở về đâu đó qua âm thanh quen thuộc. Người mẹ lẩn thẩn, bàng hoàng gọi tiếng con ơi nơi hình dáng khác. Tuy nhớ và quên trộn lẫn trong nhau, thỉnh thoảng mẹ vẫn nhận ra người ở lại đang chạy trốn nỗi cô đơn. Bằng cách đuổi bắt, đi tìm hạnh phúc Tự hỏi, vì sao con người thường không nhận ra hạnh phúc luôn có mặt trong những điều nhỏ, đơn sơ ở gần, mà luôn nghĩ nó trong quá khứ đang đợi chờ mình đâu đó trên tương lai? Cho nên phải hụt hơi chạy đuổi, vươn tay nắm bắt họa may sẽ gặp. Mẹ 87 tuổi vẩn nguyện cầu, biết tới bao giờ đứa con tỉnh giấc chiêm bao. Đi tìm lại mình qua câu hỏi vì sao con hiện diện nơi đây. Sẽ đến đâu, sẽ về đâu? Người mẹ thầm ao ước. Sẽ có một lần nào đó thật gần. Con bước tới đứng bên cạnh mẹ, nhìn cuộc đời trôi qua như những đám mây, như mặt biển với muôn ngàn đợt sóng, mà thân phận con người như hạt cát nhỏ, như giọt nước hòa trong biển khổ mênh mông.

Cũng đêm nay bên cạnh bè bạn thuở học trò của đứa con trai, người mẹ tưởng chừng con chưa bao giờ lớn. Vẫn chân thành, say mê, thêm chút ngu ngơ như của những năm trung học. Gặp lại đứa bạn nối khố của con, mẹ hồi nhớ chuyện của mấy mươi năm về trước. Bốn năm đứa trẻ 16, 17 tuổi bỗng một ngày bỏ ra đi. Chúng nghĩ mình đã lớn, thấy gia đình là chiếc lồng giam hãm và bó buộc. Chưa kể kèm sự nghiêm khắc của mẹ cha. Ngôi trường trung học công lập duy nhất trong tỉnh lỵ cũng chỉ là ngôi trường nhỏ bé, nghèo nàn. Không gian hạn hẹp, tù túng không đủ cho những con chim tung cánh lượn bay. Và hơn hết, tỉnh nhỏ buồn, hiu quạnh quá không thêm gì để khám phá. Nắng gió, mưa và bụi đỏ. Những con đường, dốc chập chùng. Rừng núi thấp, bao quanh những đồn điền cao su. Những buôn, sóc thượng ẩn khuất trong đồi núi. Tất cả gói trọn trong kỷ niệm của thời thơ ấu. Các bà mẹ có con đi mất vội tìm nhau. Vẫn chưa quên được bên dưới chiếc khăn mỏ quạ màu đen, có đôi mắt nhòa giòng lệ lại thêm vật vả ngược xuôi kiếm sống trong chiến tranh. Những bà mẹ hoang mang hốt hoảng, lo âu. Sợ con mất dấu bởi không dễ rũ bỏ bổn phận đang đè nặng trên vai để đi kiếm tìm con. Trong trí nhớ thật mờ đọng lại, đứa em gái nhỏ ngơ ngác khi nghe tin người anh bỏ nhà đi. Giữa lo lắng, khổ đau của nhiều bà mẹ, đứa em gái tò mò muốn hiểu về anh. Trên mặt chiếc hầm tránh đạn pháo kích trong nhà, là giang sơn nhỏ của anh. Có quyển sách chưa đóng lại. Những trang sách bị nhàu qua nhiều lần giở. Nó đọc đi, đọc lại. Cố hiểu mà nó không đủ sức hiểu nỗi. Chỉ lờ mờ lý do anh nó bỏ đi, bên sự in lặng của cha, nỗi chịu đựng của mẹ. Đứa bé ngày xưa loáng thoáng nhớ đôi câu, cho dẫu chuyện vừa xẩy ra, nó quên ngay trước khi muốn nhớ. "Cho đến lúc này, gia đình không còn là chốn thiên đường....Thiên đường đã khép lại phía sau. Trước mặt là gọi mời, thênh thang rộng mở..." Con bé nhủ thầm. Anh nó ước mơ phương trời cao rộng. Cầu mong cho những cánh chim được bình yên. Sau mấy ngày làm dế mèn phiêu lưu ký ở Saigon, lũ học trò thơ dại mơ làm người lớn, mơ tự lập lặng lẽ trở về như lúc ra đi. Không có cánh cửa nào mở ra trên mảnh đất thiếu hai chữ gọi là cơ hội. Người thành phố còn gian nan kiếm sống trong thời chinh chiến lan tràn. Làm sao lũ trẻ tỉnh nhỏ chơn chất, hiền lành chen chân. Người cha dẫu đầy giận dữ vẫn không nói một câu, bởi chính ông năm 15 tuổi cũng lặng lẽ rời quê nhà theo đoàn người tiến vào phương nam lập nghiệp.

Trở về, an phận bên khung trời cũ. Những trò chơi tuổi nhỏ thưa dần. Mẹ thôi than, nhắc con đừng nghịch ngợm cùng chúng bạn rũ nhau ăn cắp trái cây trên bàn thờ lộ thiên. Một lần mẹ bất ngờ tiếp người khách lạ. Một cô bé học trò mỗi ngày đi học ngang qua nhà có khuôn mặt xinh. Cô bé sau phút e dè đã thưa với mẹ rằng, cô bị người anh và đám bạn đi theo trêu chọc mãi. Mẹ lắng nghe ngạc nhiên, vừa cố giữ nụ cười đến tự trong lòng, từ tốn nói vài câu cho cô bé an tâm. Người con gái vào nhà "mét mẹ" mang tên một vầng trăng. Còn có mấy chữ kèm theo sau tên nữa. Đứa em nhỏ muốn hỏi anh chị vì sao nhưng cứ mãi quên. Nó cũng lấy làm thắc mắc. Anh nó thường đón đường răn đe những đứa con trai lảng vảng theo sau em gái trên đường đi học. Anh cũng giống họ thôi mà sao không hiểu. Tuổi học trò qua mau. Thi hỏng tú tài anh vào quân đội, an phận làm người lính dẫu đã lấy được hai mảnh bằng liên tiếp ở mùa sau. Chỉ vì muốn được ở gần tiếp tay chăm sóc lũ em với mẹ cha. Đứa em gái kế uổng công anh giữ gìn bảo vệ, đã bỏ lại sau lưng tất cả để ra đi. Em gái theo chồng rời quê hương mùa xuân. Không ai có thể ngờ mùa hạ năm đó trở thành mùa hè đỏ lửa đi vào quân sử. Chỉ gói gọn trong hai tiếng chiến tranh, mấy chục ngàn con người hiền lành đã thật sự nếm trải, chia nhau nỗi đói khát, sợ hãi, đau thương, lẫn vào tuyệt vọng. Máu và nước mắt, tàn phá và chia lìa. Không nhớ hết và không đếm hết. Bao người thân bè bạn đã ra đi. Biết bao người nằm xuống trong cuộc chiến. Rời tỉnh lỵ hoang tàn đổ nát, bước chân người mẹ tiếp tục trải dài theo những dặm đường chinh chiến con đi. Bỏ lại sau lưng vùng đất thê lương, anh đi xa mãi tận đôi bờ vĩ tuyến. Người mẹ hiền mộc mạc, từng có mặt trên những chuyến trực thăng tìm thăm con trai bị thương sau cuộc hành quân. Cơ nghiệp hơn nửa đời tạo dựng không còn dấu vết để lại. Hiện tại không hơn những cánh bèo trôi. Mẹ không còn nhớ hay không có thời giờ để nhớ. Bởi trái tim cùng khối óc đã theo những đứa con ở chiến trường xa.

Ngày tàn cuộc chiến cũng là ngày bắt đầu cho những phân ly. Đêm hội ngộ không chỉ với bạn bè thời đi học. Còn có những người ra biển với con. Ngày đó cạn khô giọt nước mắt, cho người ở lại nguyện cầu. Chỉ đêm nay, mẹ mới có dịp ngồi nghe chuyện kể, cuộc hành trình vượt biển của con qua những người bạn cùng có mặt trên chuyến tàu thuở ấy. Từ nỗi chết tìm về đất sống. Họ chia nhau thật nhiều nên ân tình mãi tràn đầy. Đứa em gái từng nhận những lá thư từ đảo gởi về, người anh khẩn khoản xin em ở lại chờ ra đi cùng mẹ. Xin đừng ra biển như anh. Bây giờ gặp lại người năm xưa cùng chung chuyến ra đi với anh trai. Nó được nhắc kèm câu hỏi là

- Em có nhớ?

- Nhớ gì?

- Ngày đó ra đi tưởng không bao giờ gặp nữa. Đâu ngờ chuyến công tác cuối cùng hai anh em cùng gặp được em trong cái hãng năm xưa. Mời em đi uống cà phê - ly cà phê cuối để chia tay. Nhưng lời giữ lại nên em vẫn hồn nhiên không biết.

Người anh, vốn hay im lìm cũng hỏi một câu:

- Gặp lại sau mấy mươi năm em thỏa lòng chưa?

Thay câu trả lời là nụ cười. Không cần nói thêm. Những dòng sông đã tìm ra biển. Nước bây giờ hay nước ngày xưa vẫn là nước thôi. Không nhận ra nhau nơi xứ lạ, kỷ niệm ngày xưa chỉ là ý niệm không hơn. Chỉ còn lại những gì trong hiện tại. Còn gặp được nhau, còn có cuộc sống bình yên là còn đủ quý, đủ vui. Mẹ ngồi nghe chuyện của nhiều năm thất lạc. Thỉnh thoảng mẹ nhắc những kỷ niệm, những ngày tháng khó quên trong trại tạm cư Gò Đậu, Phú Văn. Ở đó có những bà mẹ ngậm ngùi nhìn con mình, đang trong tuổi tươi đẹp nhất của đời người mà tương lai vụt tắt trong ngọn lửa chiến tranh, mang kiếp sống lang thang chẳng biết sẽ về đâu. Mẹ nhận ra những ánh mắt thân thương, kèm câu nói chân thành trìu mến.

- Nhìn dì, làm nhớ mẹ con nhiều. Mẹ hy sinh ở lại cho đàn con vượt biên. Đời sống xứ người cùng những nỗi lo tiếp nối tháng năm. Nhớ nhiều mà hẹn lần hẹn lựa cũng nhiều. Bây giờ không còn cơ hội cho con về thăm mẹ. Nói ra thì muộn. Nếu biết mẹ sớm ra đi, con sẽ không ngần ngại mỗi năm mỗi về thăm.

Câu nói không dưng làm nhớ lại bài hát hằng đêm vẫn nghe:

Có lúc ta quên màu tóc mẹ Đã một thời dải nắng, dầm mưa Có lúc ta quên nhìn trán mẹ Còn bao nghĩ suy dù ta lớn khôn rồi Có lúc ta quên nhìn mắt mẹ Còn chờ ta mỏi ngóng đêm sâu Có lúc ta quên nhìn dáng mẹ Chợt quạnh hiu ngày ta bước vào đời Có lúc ta quên thời gian qua Đường ta càng xa, vòng tay mẹ ngắn lại Có lúc ta nghe từng nhịp đời Mẹ thật gần sao ta quá xa Có lúc ta quên nhìn áo mẹ Chợt mỏng manh quang gánh chiều đông Hát khúc hát ai quên mình có mẹ Một ngày kia lặng lẽ bên cuộc đời...

(nhạc và lời Minh Đức)

******

Mẹ ngồi đó, bên bãi cỏ xanh. Chung quanh những tàng cây che nắng. Vẫn còn mùa hè mà sao lạnh theo từng cơn gió. Một người đàn ông đến gần, giọng nói ôn tồn:

-Chắc bà bị lạnh. Nếu bà không ngại, xin bà dùng tạm chiếc áo của tôi cho ấm.

Mẹ ngạc nhiên và xúc động. Có chút e dè trong câu nói cảm ơn khi đưa tay nhận chiếc áo từ người đàn ông luống tuổi. Một góc công viên bắt đầu nhộn nhịp. Không hẹn mà từng nhóm nhỏ tụ lại. Những vòng tay ân cần trao ngày hội ngộ. Tiếng gọi tên mừng rỡ, bất ngờ chen lẫn tiếng cười, như giờ ra chơi trong sân trường ngày cũ. Những cánh chim phiêu lãng đã tìm về theo tiếng gọi đàn. Buổi hội ngộ đầu tiên, giản dị như tâm hồn mộc mạc của người dân miền cao su đất đỏ Bình Long. Tiếng mời gọi đến với nhau, đứng sát vào nhau để có một tấm hình lưu niệm được lập lại nhiều lần. Dường như ai cũng nghĩ thời gian không đủ để hàn huyên sau mấy mươi năm cách biệt. Từ Delaware, Minesota, Georgia, Alabama, Texas, ... và Việt Nam hội tụ về đây, dường như ai cũng mang trong lòng nỗi bồi hồi trộn lẫn niềm vui. Tuổi học trò, bạn cũ, thầy cô. Những người thân quen một thuở chia nhau đau thương trong cuộc chiến, khởi đi từ Bình Long đến Phú Văn, Rừng Lá, Gia Rây, ... Mỗi nơi dừng lại đánh dấu chặng đời tủi cực. Làm sao mà quên được đoạn đời buồn như lá cây rừng, như đám mây bay ngang qua bóng núi. Những đấng sinh thành ai mất ai còn sau chiến tranh. Dẫu ở lại hay tha hương. Có hai bà mẹ được mời đứng cạnh nhau chụp tấm ảnh đánh dấu ngày gặp lại. Đưa mắt nhìn quanh, lòng chùng xuống khi bỗng dưng nắm được nỗi buồn trốn tránh. Có lẽ nào, nơi đây chỉ còn lại hai bà mẹ trong ngày hội ngộ.

Mẹ thoáng bỡ ngỡ, rồi niềm vui tràn hiện trong đôi mắt chồng chất nếp gấp thời gian.

-Con chào dì Hai. Dì còn nhớ con không?

Mẹ làm sao quên được đôi vợ chồng bạn của con mình. Hai người mẹ cũng là hai người có một thời ở gần nhau, đồng cam cộng khổ bên nhau. Kỷ niệm ngày đó bỗng ùa về làm ấm trái tim già nua. Mẹ nhắc lại nhiều điều tưởng đã xóa nhòa trong ký ức. Những đứa con ngạc nhiên nghe chuyện kể, ngỡ đâu mới hôm qua. Đứa xúc động, đứa bùi ngùi vì mẹ không còn. Đứa băn khoăn nhớ mẹ, nghĩ về khoảng không gian cách trở. Biết còn gặp mẹ được bao nhiêu lần nữa trong đời. Thêm một ngày qua đi, là thêm ngắn đoạn đường mẹ yêu chạm điểm dừng. Chợt nghe thương câu nói của người anh vừa tìm gặp lại ở bên kia nửa vòng trái đất.

- Anh về Saigon học tiếp, trước khi chiến trận xẩy ra vào mùa hè năm 1972. Nghe đến thuộc lòng những gì mẹ kể trên đường chạy loạn nên một đôi lần anh đã trêu đùa nói với mẹ rằng. "Đây là chuyện được kể đến lần thứ một ngàn một trăm lẻ một rồi, mẹ có biết không?". Khi mẹ mất, anh ước được ngồi nghe những câu thủ thỉ kể chuyện xưa. Dẫu mẹ có kể thêm ngàn lần nữa, anh nghĩ anh sẽ được thêm ngàn lần hạnh phúc.

Đã từ lâu, ý niệm "của ta" trong đó bao gồm gia đình, bè bạn, thầy cô, nơi chốn,... gần như không còn ranh giới. Khi sự phân chia vắng mặt, tình thương, tình người rộng mở khắp cùng. Được gặp lại những người chị, người anh không dễ gặp lần sau. Những người mẹ, người thầy tóc bạc màu. Được chia với nhau những phút giây đầm ấm thân thương trong buổi sáng chủ nhật giữa bầu trời California đẹp. Đó chính là hạnh phúc mà những đứa con muốn mẹ cùng chia, quanh những người từng chia chung một thuở.


Bên ổ bánh mừng ngày hội ngộ, vị cựu hiệu trưởng ngày xưa xin được mời mẹ cùng lên cắt bánh với ông. Có chút ngại ngùng thoáng gặp trên nét mặt, của người không quen hiện diện giữa đám đông. Xưa mẹ chưa từng có mặt bên con trong chuổi dài của thời cắp sách đến trường. Mười đứa con trên hai đôi vai mỏi, cũng đành để con tự lo liệu lấy. Nay mẹ ngồi giữa, vây quanh là bạn, là thầy của các con mình. Quá khứ ở lại cùng năm tháng. Với mẹ giờ đây chỉ còn hiện tại mà thôi. Những đứa con chia nhau hạnh phúc lặng thầm. Mẹ sẽ mang theo hành trang trên đoạn đường về là hạnh phúc, an vui. Cùng với câu niệm phật đã gắn liền như hơi thở.

Mẹ kính yêu của chúng con. Thêm mùa Vu lan nữa mẹ con mình không đến chùa dự lễ với thầy. Chúng con vẫn cảm nghe hạnh phúc vô biên bên lời nhắc:

-"Hãy tận hưởng ân phước của mình, khi con còn cơ hội chăm lo cho vị Bồ Tát tại nhà là Mẹ".


quỳnh my
mùa vu lan 2009

Thursday, April 30, 2009

Mùa Thương Nhớ

Chia tay không lời từ biệt, cũng không biết đó là lần đi xa, xa lắm. Ba mươi bảy năm, bao nhiêu con nước qua cầu, sao lòng lữ khách còn hoài về bến cũ. Anh hỏi em còn nhớ. Câu trả lời là không quên, cũng không nhớ. Bởi em không sống với tâm thức của cô bé chớm bước vào tuổi mộng mơ mà mang vết tích buồn đau trên hành trang đi mãi. Đôi khi em thấy mình nhẹ như lá khô. Cơn gió làm lá lao chao rồi xoáy mình trở về với đất. Anh cũng nhớ đừng hỏi sao em cười trong bi quan. Dù bi quan chỉ trong ý nghĩ của anh. Em bây giờ dám nhìn em, như nhìn mọi thứ quanh mình thay đổi không ngừng. Em nhìn bằng mắt, bằng tâm thầm lặng. Đời chia như nhánh sông. Trong ly biệt nẩy mầm tương ngộ, bởi chúng mình là giọt nước, trong biển đời sóng cuộn dập dồn.

Anh có biết, em đặt tên cho mùa cũ là "mùa thương nhớ". Mỗi năm, mùa thương nhớ lại về dù chẳng gọi mời. Em bấm nhẹ ngón tay tắt ti vi. Những hình ảnh đau thương của tháng Tư khép lại. Em muốn dành khoảnh không gian tĩnh lặng này làm hành trang riêng cho mẹ. Cầm chuỗi hạt đặt vào bàn tay run, nhận ra có nỗi băn khoăn

- Mẹ lạnh nên sợ gió. Nhớ khép cửa lại khi con ra ngoài nghen. Đã tháng Tư rồi. Tháng tư đây sao lạnh quá mà tháng tư ở Bình Long nắng cháy da.

Câu nói bất chợt thoáng nghe từ mẹ, người không còn ý niệm thời gian. Em hiểu là được khơi dậy từ hình ảnh vừa chiếu trên màn hình trước mặt. Trong mấy triệu người ra đi thuở đó, lòng khắc khoải, quặn đau vì tháng Tư xưa. Em không biết còn có bao nhiêu người như mẹ, như chúng mình đời có hai tháng Tư để nhớ, để buồn, để vọng về, để mang theo. Trong niềm nhớ quá lớn, anh có muốn cùng em một lần đi trở lại chốn xưa. Anh sẽ hiểu em không chôn sâu quá khứ. Chỉ là quá khứ không có chỗ khi em sống quanh những buộc ràng thường nhật. Đêm lạnh, có mưa vỗ về bên gió lặng thầm. Em nằm cạnh mẹ, lắng nghe chuyện kể về nơi chốn chào đời đã xa. Có phải những hình ảnh thảm khốc, bi thương qua màn ảnh truyền hình chiều nay, đã làm người mẹ yếu già thao thức không ngủ được. Từng mảng ký ức tưởng đâu yên, xóa theo cơn lốc của thời gian, đã nối nhau hiện về khi nhân duyên có mặt.



Năm đứa trong những đứa con của mẹ được sinh ra ở Bình Long. Sau thời gian ngắn ở Saigon gia đình chọn miền cao nguyên đất đỏ lập nghiệp. Nơi đến ở đầu tiên là Quản Lợi, một xã nhỏ cách Bình Long vài cây số. Có con đường hẹp với hàng phượng đỏ và ngôi giáo đường xinh xinh nằm trên đầu dốc. Thêm vào những căn nhà lớn xây từ thời Pháp, nơi ở của những chủ nhân đồn điền cao su giàu bạc tiền, nghèo nhân ái với dân thuộc địa. Trong ký ức nhạt mờ, "Nhà Tây" đẹp và thơ mộng có lẽ nhờ những cây hoa phượng cho bóng mát dịu dàng, cùng lúc làm rực rỡ khoảnh không gian chung quanh. Tương phản với cơ ngơi đồ sộ của Nhà Tây, là những dãy nhà thấp bé, sơ sài. Đó là chốn trú ngụ của những người dân cạo mủ cao su. Khi em sắp sửa chào đời, ba mẹ cùng năm anh chị rời Quản Lợi ra Bình Long. Nơi ở mới là căn nhà rộng rãi, khang trang dẫu chỉ là nhà tôn vách ván cuối con dốc cũng là đường vô Quản Lợi. Trong đêm xưa, mẹ cùng người dì út dìu nhau với cây đèn bão trên tay. Người sản phụ trong cơn đau quặn thắt từng hồi, đã bình thản cùng em gái vượt qua con dốc thật cao dẫn tới nhà bảo sanh cho em cất tiếng khóc đầu tiên.

 Xóm nhỏ cả nhà cư ngụ được gọi tên là xóm "vườn dầu hắc". Không biết vườn cây trồng từ bao giờ. Đó là loại cây cao lá to và dài. Mùa mưa đến rất nhiều sâu rớt xuống mái tôn, rơi xuống đất bò lổn ngổn trên sân. Nghe nói nhà nước cần loại cây này để làm báng súng. Gần vườn dầu hắc là "công xi heo", nơi giết súc vật để cung cấp thịt cho toàn tỉnh. Mẹ gọi nơi này là địa ngục trần gian. Đêm khuya, âm thanh la hét, dãy dụa bi thương của những con vật bị hành hình làm quặn lòng người. Nghe kể, mấy con heo mẹ nuôi như tiền bỏ ống để dành, trên đường đưa vào lò sát sinh đã chảy nước mắt ra. Từ đó Mẹ không còn nuôi thú để bán nữa. Mẹ thôi không khóc theo đàn heo đã lớn tới ngày đem cân bán. Trong trí nhớ nhạt mờ sót lại, có hình ảnh mấy chú heo mọi nhỏ, hết ăn lại nằm trong chuồng nhà sau. Người dì út nhọc nhằn tắm rửa, bào thân cây chuối, trộn cám nấu cho heo ăn từng ngày. Chưa kể dỗ dành đổ sữa và thuốc mỗi khi heo bệnh. Nuôi đàn heo từ lúc sanh, trong sự chăm sóc đầy thương mến, để rồi đẩy chúng vào nỗi chết oan nghiệt hãi hùng. Vòng lẩn quẩn đó không bao lâu dừng lại, dẫu cả nhà vẫn còn tiếp tục chịu đựng âm thanh của la hét, dãy dụa bi thương hằng đêm.

Có thêm ba đứa con gái lần lượt chào đời. Người chị lớn mất ngôi vị được nuông chiều vì là con gái duy nhất với năm anh em trai trước đó. Căn nhà ở vườn dầu hắc đi dần vào quên lãng, sau khi ba mẹ dọn về dẫy phố mới cất trên đường Đinh tiên Hoàng , cách chợ mới và bến xe một khoảnh đất còn bỏ trống. Giữa đám cỏ dại mọc cao, có con đường mòn băng qua bến xe, trước khi vào chợ. Con đường này đã in dấu bao lần gót chân vất vả, ngược xuôi của biết bao bà mẹ hiền xưa. Nhớ sao là nhớ, thương sao là thương nụ cười để lộ những hạt răng đen tuyền đều đặn. Mái tóc dài cuộn trong tấm khăn nhung vấn quanh đầu. Những chiếc nón lá che ngang mặt có cọng quai bằng vải bạc màu, hay chiếc khăn rằn cột lại dưới cằm, thả hờ hững hai đầu khăn trước ngực...Nhớ hơn hết vẫn là búi tóc tròn đầy của mẹ và rất nhiều bà mẹ chưa qua thời xuân sắc, em từng ngắm mỗi ngày mà sao chẳng nhận ra thuở đó mẹ đang còn rất trẻ. Nhiều buổi sáng sương mờ giăng mỏng, đứng trước sân nhà chờ gánh bắp luộc đi ngang. Khi chiếc thúng đậy bằng lá chuối mở ra, những trái bắp nóng hổi bốc khói mùi thơm ngạt ngào trong gió sớm. Mẹ lựa mua xong bắp, người bán hàng tiếp tục gánh đi ra chợ. Trong trí óc non nớt ngày nào, em đã băn khoăn. Bà mẹ tảo tần bước thấp, bước cao tất bật trong gió sớm mưa chiều làm sao bán hết những trái bắp mà lớp vỏ đã bị xé ra phân nửa bởi bị chê nên bỏ lại. Những người mua sau chỉ cần nhìn vỏ, không mở ra xem vẫn biết đó là trái bắp bị cào cào ăn, hột bắp quá thưa, bị già quá hay non quá, ... có ai muốn mua thứ tệ vậy đâu! Khác với ở đây, bắp lớn đều hột nhưng vị nhạt hơn cơm nguội. Ở đây, họ không xé vỏ ra coi, chỉ nhặt đủ số mình cần mua là được. Hương vị của trái bắp nếp, hột đều, dẽo ngọt tưởng đã quên lâu. Đâu ngờ mấy mươi năm sau khi về thăm lại, trên chuyến xe về Bình Long, đứa em gái con dì từ Saigon gọi nhắc.

-Về đó đừng quên kêu bạn chị đãi bắp luộc nghen! Chị nhớ ăn cho đã để khi về Mỹ không còn mơ tưởng nữa.

Em giật mình bởi có nhớ gì đâu. Nhờ câu nhắc đó mà cả đám bạn mừng ngày gặp lại, cùng ăn với nhau những trái bắp ngọt ngào. Chợt nghe có tiếng lao xao

-Mình ở đây bao năm rồi vậy mà phải nhờ người cũ trở về, mới biết bắp luộc của Bình Long ngon tuyệt.

Như chuyện xưa kể lại, bà mẹ thay đổi chỗ ở nhiều lần vì sợ con bị ảnh hưởng từ môi trường đang sống. Mẹ an lòng khi dọn đến nơi ở mới. Hai dãy phố nối liền nhau bằng một khoảng ngăn đôi ở giữa. Mỗi dãy có mười một căn nhà chung vách với nhau. Cảm giác thân gần, ấm áp ngay từ lúc mới dọn về, có lẽ nhờ những người bà con xa gần từ quê ngoại đến Bình Long lập nghiệp ở chung con phố. Khi tới tuổi đi học, em bắt đầu có bạn vừa chung lớp, chung trường thêm chung xóm. Đi từ đầu con phố dẫn lên trên dốc, đâu đâu cũng có bạn ở trường của chị, của anh, của em và cả bà con. Ngược lại với chốn cũ, không gian nơi này yên tịnh giữa những ngôi chùa và tịnh xá bao quanh. Qua khỏi ngã tư gần nhà là tịnh xá Ngọc Long. Người chị thường đến tịnh xá vào ngày mồng một hay rằm, bao giờ cũng có đứa em gái nhỏ đi cùng. Thỉnh thoảng từ tịnh xá, những nhà sư chân đất, ôm bình bát đi khất thực trên những con đường nhựa nóng, bụi đỏ bay theo gió quyện đầy quanh bước thiền hành. Từ ngã tư quẹo phải, hướng lên quốc lộ 13 là tịnh xá Ngọc Bình, nơi đứa em gái út học lớp mẫu giáo đầu đời. Hình ảnh đứa em gái nước da trắng, nổi bật trong màu áo nâu sồng rất dễ thương. Cũng không hiểu do đâu, người chị 13 tuổi đã cắt may cho đứa bé lên 4 bộ áo nâu dù trước đó chưa bao giờ may vá. Mẹ ái mộ cô đào được mệnh danh cải lương chi bảo để rồi tên cô cũng là tên đứa em này. Nếu biết sau này em gái "khiếu nại" dài dài, khi hiểu từ đâu có tên em, không biết mẹ đổi ý hay vẫn nhất định là như thế. Thêm ngôi chùa ở về hướng trái đường đi Lộc Ninh là chùa Từ Quang. Đây là nơi đứa em trai học vỡ lòng trước khi vào lớp một trường công lập. Em trai lúc nhỏ là thằng bé lười biếng, mè nheo ỷ lại vì biết được thương. Mỗi lần đưa em đến lớp, các chú điệu phải nắm tay giữ lại hay đóng cửa lớp học không thôi chú nhỏ xỗng chạy. Một lần thừa lúc mấy chú điệu ơ hờ, em tông cửa chạy ra, thấy chị đang lửng thửng đi về, nó xô chị xuống sình rồi ù chạy về nhà. Chú bé trai xấu nết ngày xưa, giờ là người cha chừng mực, luôn tỏ ra nghiêm khắc trong việc giáo huấn lũ trẻ trong nhà, dù ở xứ người.

Em cũng có một mùa hè được mẹ cho đi học thêm ở chùa Từ Quang. Sau buổi học về nhà khóc, giận cha đặt tên xấu quá, nên đám trẻ học chung ghép chữ trêu đùa. Những tiếng chuông chùa trong chuỗi ngày thơ vẫn ngân nga văng vẳng, lắng sâu. Dư âm đó đã theo em từ quá khứ dẫn qua hiện tại. Tiếng chuông ngân nhắc em quay trở về nhà mỗi khi mê mải rong chơi. Nhà của em bây giờ chính là mảnh vườn tâm cho em bận rộn, loay hoay chẳng lúc nào ngưng.


Cho đến lúc rời xa, em mới biết An Lộc thật nhỏ bé với diện tích 4 cây số vuông, với khoảng 20 ngàn người sinh sống trong thị trấn. Đa số là dân từ miền bắc theo đoàn phu mộ vào nam. Số còn lại gồm công chức, quân nhân từ các nơi khác đổi về. Thêm một số người, như ba mẹ, từ vùng quê mất an ninh xô dạt về đây và những người đồng bào Thượng sống rải rác trong buôn sóc quanh tỉnh lỵ. Miền đất đỏ sau cơn mưa, dẻo quánh làm đứt nhiều quai guốc tuổi học trò. Đám trẻ nhỏ sống trong thị trấn buồn, bao bọc giữa những rừng cao su ngút ngàn trở nên gần gũi nhau hơn. Lẩn trong tiếng chuông chùa và tiếng mõ gõ đều đều sớm tối của cha, em còn nghe được tiếng cầu kinh của cả gia đình hàng xóm cách nhau vài căn phố. Tiếng giục nhau sửa soạn đi lễ nhà thờ, là phần sinh hoạt gắn liền. Vào mùa hè, người anh giữa cùng đám con trai hàng xóm mãi mê với trò chơi đánh đáo, đánh trỗng, tạt lon, thả diều, bắt dế, làm nhà lợp bằng lá chuối để cắm trại, nấu cơm xới chia nhau, ... Thỉnh thoảng còn kéo nhau đi tắm ở hầm đá, ở sóc Thượng bị những cô gái Thượng đuổi chạy vì quá nghịch. Ba mẹ có vài thửa ruộng gần đồi Đồng Long để cho thuê, trả bằng lúa sau mùa thu gặt. Nhà có ruộng nhưng chưa bao giờ đặt chân lên thửa ruộng nào, trừ một lần được đứa bạn học ở ấp Hưng Chiến dẫn về nhà. Em bước xuống mặt nước lấp xấp, để đôi chân chạm vào những lá mạ non xem cảm giác ra sao. Lâu lâu mẹ đem lúa đi xay, em được đi theo tới nhà máy xay lúa gần đồi Đồng Long, kế bên thửa ruộng nhà. Nhờ vậy mà biết được lúa xay rồi, ngoài gạo còn có thêm tấm, cám, rồi trấu. Kỷ niệm còn giữ lại là những buổi trưa hè ngồi nhổ những sợi tóc chớm bạc của cha. Không dùng nhíp mà dùng hạt lúa kẹp giữa hai ngón tay. Đứa con gái hết sức chăm chú, tỉ mỉ để đừng lộn thêm sợi tóc đen nào trong hạt lúa tí teo.

Em biết hát nhiều bài hát ru em thuở đó, nhờ mẹ cùng người mợ ở sát vách. Khi cậu đi lính xa nhà, khuôn mặt đẹp mà buồn của mợ thêm u sầu hơn nữa. Người chồng trẻ hào hoa, giờ xa cách khiến từng câu hát ru con nghe ngậm ngùi thêm. Mấy chị em cô bạn láng giềng gần, coi ca hát là niềm vui bất tận. Người cha làm trưởng Chi Thông Tin, sau giờ làm việc trở về ông uống rượu say, biến gia đình thành chốn ngục tù. Người mẹ xay đậu nành nấu sữa đẩy xe ra chợ bán, chiều về cùng chung số phận với đàn con, nghe không ngừng những lời trách mắng, buộc tội vô cớ và đôi khi thêm đòn roi. Đứa con gái lớn bỏ nhà, bỏ học ra đi. Đứa em trai kế đi tìm an ủi và tình thương ở hai người anh hàng xóm cận kề. Đâu ngờ chính vì hết lòng chia sẻ, mến thương đứa trẻ có đời sống gia đình tội nghiệp, mà trong một lần chở nhau bằng Honda, tai nạn xảy ra cướp đi sinh mạng của chú bé 15 tuổi. Em thương người bạn gái có nhà chung vách, học chung trường và trên em một lớp, luôn hứng chịu thiệt thòi vì người cha luôn sống với cơn say. Hai đứa thường chia nhau những khúc mía vàng ngọt lịm buổi trưa hè. Thường cùng nhau đánh vũ cầu những khi không phải phụ mẹ nấu cơm hay giữ mấy đứa em. Những đêm trăng người lớn trải chiếu trên sân ngồi ngắm trời sao. Đám trẻ nhỏ xếp hàng chơi rồng rắn lên mây, đám lớn hơn ôm đàn hát tình ca và nhạc quê hương đã dần đi vào kỷ niệm. Thêm người anh nữa xếp bút nghiên đi vào quân ngũ. Đứa em gái nhỏ bây giờ bắt đâu biết băn khoăn về hai chữ chiến tranh. Có vài chỗ ngồi bỏ trống trong lớp học. Đám học trò xôn xao vì đứa bạn học mới nhìn thấy hôm qua đã bị phía bên kia bắt đi theo. Thỉnh thoảng những chiếc xe nhà binh về thị trấn, chở theo những người lính bơ phờ. Qua làn bụi mù để lại phía sau, thoáng hiện nét khắc khổ, phong trần trên khuôn mặt còn rất trẻ. Một đôi lần nhìn thấy bước chân xiêu đổ, ngang tàng. Người lính say chếch choáng trong lòng thị trấn nhỏ, quẩn quanh không có chỗ vui chơi.

Những buổi chiều em hay nhìn về chân trời. Rừng cao su đan rào tím thẫm che ngang tầm mắt. Xa hơn nữa vài cuộn khói bay lên từ hướng Tống Lê Chân. Nơi người chị theo trực thăng đáp xuống hai lần một tháng để phát lương cho những người lính biệt kích trấn đóng ven vùng biên giới. Những ngày bình yên cũ không còn. Người chị theo chồng về xứ lạ. Đứa em gái cùng mẹ đổ cát vào bao xếp thành hầm tránh đạn trong nhà. Ở sân sau cha cho xây thêm chiếc hầm chìm đúc bằng cốt sắt bê tông, có lổ thông qua hầm nhà người cậu kế bên. Phía trên là hồ đổ đầy cát thay vì chứa nước. Đêm bắt đầu có giấc ngủ kéo nhiều mộng mị bởi những trái đạn pháo bắn vào thị trấn. Ngày theo qua đầy bất an. Những trái mìn chôn trên đoạn đường Bình Long - Lộc Ninh làm chết biết bao người. Nay thì đường bị đắp mô, mai thì nghe tin dữ đưa về cầu Cần Lê bị sập. Trái tim những người vợ, người mẹ thời binh lửa co thắt, đớn đau. Khi nghĩ đến người chồng, người con mình đang dấn mình trên đoạn đường mà sự sống và nỗi chết không còn ranh giới. Nhà càng ngày càng quạnh vắng khi người anh thân gần nhất rời nhà đi học thật xa. Trường trung học Bình Long không có ban B cho lớp 12. Anh và nhóm bạn bắt đầu đi tứ tán. Số về Saigon học tiếp còn anh ra tận Qui Nhơn sống với người anh đang đồn trú tại đây. Khoảnh trống ngày càng rộng mãi, khi Thu Hà, đứa bạn chung lớp cũng giã từ An Lộc về Phước Long cùng chị. Kim Phai một hôm đột nhiên hỏi có bao giờ em bỏ Bình Long đi sang xứ người không? Em trả lời như thể biết rõ sự chọn lựa của mình.

Lời đối đáp của hai cô bé học trò lớp 8 như điềm báo cho bao biến động tiếp nối. Đầu tháng Tư cả thị trấn xôn xao. Đường đi cắt đứt, Lộc Ninh bị cô lập rồi tơi bời trong biển lửa. Nào ai biết chẳng bao lâu Bình Long chung số phận. Máu và nước mắt trộn nhau. Người sống và kẻ chết chia chung nơi trú ẩn. Mười bốn tuổi em nhận ra con người chỉ là sinh vật nhỏ nhoi. Cuộc sống mong manh tạm bợ, không ai giữ được hay thay thế cho ai trước đôi bờ sinh tử. Cũng đành cúi mặt bước qua bao xác chết mà đi, bỏ lại sau lưng một trời đổ nát, tan hoang. Sau chinh chiến nào ai đếm hết bao nỗi mất còn. Nào ai biết có bao nhiêu bà mẹ khóc con không trở lại sau khi bị bắt đi ở cổng Xa Cam. Phượng ở lại Bình Long theo cuộc chiến dài hơn hai tháng. Cả nhà sống cận kề những người lính và chia nhau từng ca nước, bữa ăn. Mẹ và chị em Phượng bình yên trong lúc người cha ra đi sớm trong những ngày đầu binh lửa. Người mẹ đó một đời ở lại, từ thanh xuân cho tới cuối hoàng hôn, dường như muốn sưởi ấm người ra đi trong nỗi cô đơn. Chẳng bao lâu, Kim Phai mồ côi mẹ. 15 tuổi đã học sống đời tự lập.

Người anh lớn đóng ở Qui Nhơn đã thuyên chuyển về nguyên quán Bình Long vào tháng bảy mùa hè năm đó. Trở về vùng đất hầu như không còn sự sống. Buồn, anh mở quán cà phê cho những người lính xa nhà có nơi tìm đến. Đâu ngờ giữa lòng thị trấn hoang tàn, em còn lại hai người anh trong quân đội. Anh kể có nhiều ngày hai anh em rủ nhau về ngó lại nhà xưa. Đưa tay sờ lên xác mấy chiếc xe cha để lại, thoáng niềm hy vọng một mai gia đình cùng trở lại với đoàn người hồi cư lũ lượt. Hai người ở hai bên vách nhà xưa, thi thể đã trộn chung vào lá mục. Người cậu bà con và người cha mượn rượu quên đời, mãi mãi ở lại nơi chốn cũ. Khuôn mặt mợ càng buồn hơn nữa khi gặp lại nhau trong trại tạm cư Gò Đậu. Người thiếu phụ có giọng hát ru con buồn da diết, vẫn một mình cho đến bây giờ. Những bà mẹ thuở xưa em hay dõi mắt nhìn theo, rất nhiều người trở lại ba năm sau đó, cho nỗi đau chồng chất nhiều thêm. Hai đứa em trai của Hồng Vân cùng lúc ra đi trong khi cày xới mảnh vườn, gầy dựng lại từ đầu. Ngày về thăm, Hồng Vân vẫn một mình ngược xuôi con đường Sóc Bế- Bình Long, trở thành người chủ vườn đơn độc, nhìn tuổi xuân theo mây chiều trôi lãng đãng bên đồi. Em gặp lại người mẹ yếu gầy ngồi võng đong đưa, trong căn nhà cũ mục còn sót lại, lưu dấu bao chứng tích của mùa hè năm cũ. Chuyến tàu cuộc đời dừng lại mỗi sân ga. Dù bên đó hay bên này, những bà mẹ nối tiếp một mình, kẻ trước người sau bước xuống trạm cuối cùng của đời mình. Buồn vui, hạnh phúc, khổ đau...khép lại theo đôi mắt mẹ

Ba mươi bảy năm như một giấc mơ buồn. Như trang sách cũ nằm yên lâu lâu được mở ra. Mẹ giờ ngủ say trong tiếng mưa đêm. Mưa tháng Tư chất ngất thành sầu trong nỗi nhớ, nỗi đau của kẻ tha hương. Ra đi ai cũng nghĩ ngày về, cho đến lúc mẹ không chờ đợi nỗi cũng đành xa, xa mãi. Hãy nghe với em bài hát đêm nay- đêm cuối tháng Tư. Anh sẽ hiểu vì đâu em thao thức.
"Mẹ ơi, con muốn về bên mẹ
Chăm sóc cho lành bao vết thương
Mẹ nằm bất động như cỏ cây
Nào hay con mẹ đến bên giường
"Lòng con, dao cắt thành trăm mảnh
Nhìn mẹ hao gầy như xác ve
Ruột tằm mẹ rút cho đàn con
Xác thân xé mỏng một đêm hè"

Những bà mẹ xưa lần lượt xa đời, còn ở lại hay phiêu bạt tha hương cùng với đàn con, qua một đời nhiều nước mắt, nhục nhằn. Trong em bây giờ, tất cả cùng gom lại một bà mẹ đất- Mẹ Việt Nam muôn thuở mà thôi. Vết thương cũ cách gì chăm sóc cho lành. Mẹ Việt Nam sau ba mươi mấy năm vẫn "nằm bất động như cỏ cây". Nhắm mắt lại để không nhìn thấy những đứa con ra biển, ở lại cùng đại dương sâu thẳm. Những đứa con từ núi rừng về rút ruột tằm, dẫu thân mẹ tựa xác ve, bị xé mỏng vì tham vọng của đàn con ở lại. Ba mươi bảy năm sau mùa hè cũ, Bình Long vẫn còn thoi thóp mảnh thân gầy, một phần thân thể hư hao không ai ngó đến, bận tâm. Thêm biển, thêm rừng cắt xẻ tan hoang. Những đứa con bên này bật tiếng than buồn "Lòng con dao cắt thành trăm mảnh". Những đứa con bên kia cúi mặt lặng yên, trong nỗi ám ảnh chốn lao tù vẫy gọi..
"Đời con khi vắng tình yêu mẹ
Là những sông cạn, hoa héo khô
Cuộc đời nào khác chi mùa đông
Giá băng buốt lạnh cả tâm hồn".
Thời gian qua tựa bóng câu. Những đứa con bên này lòng đã mỏi mòn, sau bao năm chia sớt áo cơm thân mẹ hiền xưa ngày càng tả tơi hơn. Những đứa con bên kia không giống một nhà. Đứa sống đời tăm tối, nhục nhằn. Đứa tự nguyện bán thân, đời không biết về đâu. Đứa tự mãn trên cao chót vót, nhìn anh em mình máu chảy lòng dửng dưng, bởi tình người không còn chỗ cho tham lam, vị kỷ.
Anh yêu dấu. Hãy nói cho em nghe. Phải đợi chờ bao lâu nữa mùa thương nhớ không còn, chúng mình cùng nhau về lại để hoa hạnh ngộ cùng yêu thương nở rộ trên phôi pha mong nhớ?

quỳnh my

Monday, February 16, 2009

Tháng giêng

Những ngày tia nắng yếu tan trong khung trời mây xám rồi cũng qua. Máy sưởi trong nhà cùng tiếng người rên đều quanh tai không hẹn cùng ngừng. Tia nắng hong ấm mùa đông làm khu vườn giật mình thức dậy. Trên những cành khô chồi non len lén nhú lên. Đám cây dại chen nhau, như chờ, như đợi hồi sinh. Trong ngôi nhà có cánh cửa vườn sau nối liền vào công viên, thêm kẻ giật mình bóc tờ lịch mới. Đã ra giêng; thời gian trôi, nhanh hơn giòng nước cuốn, cuộn lòng kẻ lữ hành đoạn đường cõi tạm. Năm ngoái, đêm giao thừa nhìn mẹ trăn trở trên từng cơn đau. Đứa em băn khoăn, hỏi:
- Mình có nên gọi 991 không?
- Chắc là phải gọi rồi.
Vừa nói, chị vừa cúi xuống hỏi lại thêm, dẫu không dám tin mẹ còn nghe và hiểu được ý
- Mẹ muốn ở nhà ăn tết với chúng con, hay muốn vào bệnh viện?
- Không biết sao nữa con ơi. Mẹ đau chịu hết nổi rồi.
Giọng đứt quãng kèm theo giọt nước mắt. Niềm vui đong đầy trên những lần con cháu vây quanh không còn khích động tâm tư mẹ. Chưa đầy nửa giờ tiếng còi xe cứu thương vang trong đêm. Lũ trẻ xáo động, chúng nhìn nhân viên y tế theo nhau vào phòng bà. Đo máu. Đo tim. Đo hơi thở. Hai đứa con gái đứng cạnh bên giường lo lắng nhìn. Đứa em dặn.
- Chị đi theo xe cứu thương. Tụi em theo sau.
- Tình trạng có thể là không nguy cập. Nếu muốn đưa vào bệnh viện chúng tôi sẽ đưa đi. Không thì khi nào thấy trở nặng hơn gọi lại. À, sẽ không tính tiền cho lần đến này.
Nghe nhân viên y tế nói, hai chị em nhìn nhau hội ý thật nhanh. Hiểu là chưa nghiêm trọng đến phải đưa vào cấp cứu. Chân trái giải phẫu ở đầu gối tạm yên. Bên phải giải phẫu mùa hè năm trước trong lần bị ngã khi đứa cháu lỡ tay làm rớt ly nước cam trên sàn gạch. Lần này mẹ đau, đau dữ dội chân bên phải. Đau rũ liệt.

***
Những ngày tết qua trong nỗi lo nhưng vẫn nghe mẹ kho nồi thịt kho tàu, làm dưa giá chia cho những đứa em. Niềm vui của mẹ khi được dịp nấu ăn cho con. Một đời dài tận tụy chăm lo theo từng ý thích nhỏ, không kể con giờ đã lớn. Kể cả khi không còn sức vẫn đứng cạnh bên để hài lòng vừa ý khi thấy con nấu những món mình thường nấu, lẽ nào đã trở thành quá khứ thật sao?. Đêm trong tiếng rên, trăn trở không ngừng. Hai đứa con gái không nói cho anh chị và em biết chuyện của đêm giao thừa, nguyện cầu mẹ đừng như ngọn đèn trước gió. Nhủ thầm, hãy giữ cho đêm giao thừa của những người thân còn được bình an.
Người bác sĩ của lần giải phẫu năm rồi cho biết cần tiến hành giải phẫu thay toàn phần xương chậu. Những mạch máu đè nghẽn lại khi mẹ té thêm lần nữa chạm vào chỗ giải phẫu mùa hè năm qua. Mẹ không nhớ té khi nào. Hai đứa cháu trai chơi loanh quanh bắt gặp bà ngoại nằm trong nhà bếp để rồi nhiều ngày sau bà than đau. Kiệt sức làm tâm thần hoảng loạn, mấy đứa con gái đã nghe được lời than tội tình:
- Ước gì được chết ngay lúc này.
Quanh nợ sinh nhai cuốn hút từng ngày, người chăm sóc mẹ vẫn đến mỗi ngày, trừ cuối tuần. Nhưng cũng chỉ bầu bạn cho mẹ không cảm nỗi trơ trọi. Tám mươi sáu tuổi, mẹ vào bếp tự nấu cho mình, cho cả đứa con gái út và lũ cháu. Mỗi ngày niềm vui đến vội đi mau. Khi ba đứa con gái hôn chào, những ly cà phê đã cạn là chỉ còn lại thêm ngày dài cô quạnh. Phải đợi đến lúc mẹ sức cùng lực cạn mới đủ can đảm, đủ dứt khoát một lần phải làm gì để khoảng cuối đời mẹ được ấm lòng, thoát ra khỏi nỗi sợ lo bị bỏ rơi. Những buổi thăm sớm tối chỉ đủ khi mẹ còn vui khỏe.Lẽ nào mười đứa con không chăm sóc được mẹ. Dẫu biết thời gian còn mẹ theo ngày càng ngắn lại. Đưa mẹ vào bệnh viện lần này, mấy đứa con gái ôm bờ vai hứa hẹn. Mẹ sẽ không đơn độc nữa. Từ đây có người kề cận ngày đêm. Đứa con dâu nhỏ nhất xiết đôi tay gầy guộc, đi theo đến trước cửa phòng giải phẫu dặn dò.
- Mẹ an tâm. Lần này vẫn là ông bác sĩ mổ giỏi năm rồi. Ông nói sau khi thay xương chậu mẹ sẽ hết đau, sẽ đi đứng bình thường trở lại. Khi mẹ bình phục về nhà, tụi con sẽ mua vé cho mẹ đi du lịch với cả nhà như đã ước mơ. Lễ mừng thọ mẹ năm nay sẽ ở trên tàu, giữa biển và trời.
Nụ cười nở trên đôi môi khô nứt:
- Ừ, mẹ sẽ không sợ. Ráng khỏe nhanh để cùng đi xa một lần với con cháu trong nhà.

Ca mỗ thành công tốt đẹp dẫu mẹ đuối sức. Tâm trí trở nên hoang mang. Rời bệnh viện để qua trung tâm hồi phục, y tá và nhân viên nơi đó nhận ngay ra người bệnh cũ không hiểu được ngôn ngữ bản xứ, nhưng lúc nào sự cố gắng, nhẫn nại của bà cũng tràn đầy.
- Chào "bà ngoại". Trời ơi! Chưa qua năm! Chuyện gì vậy? Đừng nói là bà bị té thêm lần nữa.

Biết mẹ nghe không hiểu tiếng Mỹ, nhóm nhân viên đến từ nhiều xứ khác tập luyện từng động tác đi đứng, nằm ngồi đã học nói những câu tiếng Việt để nói với mẹ cho mẹ hiểu, làm theo. Thời gian hai tuần dành cho thể dục trị liệu sau giải phẫu qua nhanh, hơn dự định. Cô bé người Phi đẩy xe đưa mẹ ra sân. Trước khi đỡ lên xe cô ôm người bệnh nhân già ân cần nhắc
- Ngoại về cẩn thận nhiều. Ở đây ai cũng mừng khi gặp lại ngoại nhưng không ai muốn ngoại bị té phải trở lại thêm lần nào nữa. Cảm ơn ngoại đãi mọi người món gỏi cuốn trưa nay. Đã dạy con làm món ăn ưa thích. Sau này con tha hồ biểu diễn cho người thân và bạn bè thưởng thức.

Với mục đích giúp bệnh nhân phục hồi lại khả năng đã mất sau tai nạn hay sau giải phẫu, mẹ được hỏi thường hay làm gì khi khỏe mạnh bình thường. Câu trả lời là nấu ăn, làm vườn. Sức mẹ giờ không đủ làm vườn, chỉ còn niềm vui trong nấu ăn. Nghe nói đến nấu ăn, những món ăn VN được lao xao nhắc nhớ. Mẹ suy nghĩ một lát rồi quay sang con gái.
- Mai mình về rồi phải không?. Sáng con ráng làm gỏi cuốn đem lên cho kịp bữa ăn trưa để tỏ lòng. Họ vì mình cực nhọc nhiều trong những ngày mẹ ở đây.

Mừng quá khi nhận ra mẹ đã nhớ lại phần nào những gì quen thuộc. Nấu những món ăn bằng cả tấm lòng. Bày tỏ tình thương trong từng chăm sóc từ người thân đến người lạ. Khi nghe dặn ngày mai mọi người nhớ đừng mang theo bữa ăn trưa. Cô bé người Phi mừng rỡ:
- Nhất ngoại đó! Trong buổi thực hành làm bếp trưa mai, con sẽ ghi đề mục làm gỏi cuốn. Buổi sáng con tắm cho ngoại thêm lần nữa. Tập cho ngoại quen, biết cách sao cho an toàn khi không ai ở quanh ngoại.

Rồi cô tha thiết yêu cầu đừng làm hết gỏi cuốn ở nhà. Hãy dành lại một phần mang lên cho mẹ thực tập đôi tay cũng là dịp cho mọi người có cơ hội học luôn. Phải nhìn thấy, tự tay làm và ghi vật liệu mới mong làm được. Hai mẹ con về, mang theo những đôi mắt ấm. Nhưng trong từng đôi mắt đó, có thêm đôi mắt lạc thần buồn bã nhìn theo thay câu chào. Người đàn ông mới gặp tưởng người Hoa, mãi đến khi nhờ phiên dịch mới biết là người Việt. Nét đau khổ hiện rõ qua ánh mắt nhìn khi ông gật đầu cố gắng phát âm hai tiếng "Việt- Nam"

- Vì sao ông phải vào đây?
- Stroke.. ở sở.
- Ông làm ở đâu?
- Harris County
- Sao họ nói ông người Tàu và nhờ phiên dịch?

Giọt nước đọng quanh khóe mắt. Câu trả lời phải ráng nghe mới hiểu;

- Liệt nửa người. Phát âm khó... họ tưởng không nghe, hiểu được.

- Từ không nói được bây giờ tập nói. Ông an tâm. Chỉ là giai đoạn thôi, rồi sẽ khá hơn. Mẹ tôi lần nào sau giải phẫu cũng mất đi trí nhớ. Một thời gian sau hồi phục dần dần. Chúc ông sớm trở lại cuộc sống bình thường bên cạnh người thân.

Quay đi rồi mới trách thầm. Mấy ngày qua dường như chưa bao giờ thấy có người thân nào bên ông. Lời chúc đó biết có chạm vào nỗi riêng. Cũng đành. Không còn dịp để lắng nghe, cho ông vơi cảm giác đã bị đẩy ra bên ngoài nhịp sống.

- Mình ở đâu lâu nay vậy hả con? Bây giờ về đâu? Có xa không, có lạnh không?
- Mình từ bệnh viện về nhà gần lắm. Trời mưa nhưng không lạnh, mẹ đừng lo.

Đứa con gái trả lời, nhận ra thoáng ngậm ngùi che giấu bên trong. Mẹ giờ ngây ngô giống trẻ thơ. Không nhận biết, không thắc mắc về thay đổi trong cuộc sống đứa con bên cạnh. Căn phòng nhiều cửa kính, những khi mẹ ngủ, đứa con gái đến bên khung cửa nhìn ra. Qua khỏi sân cỏ bao quanh bệnh viện, có thể nhìn thấy bãi đậu xe quen của dẫy building phía xa. Nơi chốn đó từ đây vắng một người. Đời qua bao nhiêu lần thay đổi, vẫn chấp nhận đổi thay, như đại dương ôm trọn từng đợt sóng vào lòng. Nhưng đôi lúc vẫn có chút gì xa xót lặng thầm. Mẹ nghĩ đứa con bên cạnh là một phần dính liền không thể tách rời, nhưng dường như không nhận biết là ai. Dễ nóng nảy, giận hờn. Đôi khi nói ra ý nghĩ giống như người lạ. Lời diu dàng quen thuộc vắng thưa. Có lẽ những gì chôn sâu trong tiềm thức giờ trở mình thức dây. Mẹ không biết hiện tại mà như bị nhận chìm trong quá khứ xa xưa. Khoảng đời nhiều cơ cực, mang tình thương rộng lớn trong phận đời nhỏ nhoi tội nghiệp.

- Mai con chở mẹ về nhà cũ thăm dì.
- Quần áo có hai bộ không lành lặn, lấy đâu mặc để đi.
- Mẹ có nhiều. Thời cơ cực qua rồi. Lâu nay mẹ còn có dư để cúng chùa, giúp nhiều người khổ.
- Đừng gạt mẹ. Ngày nào đi bán về cũng thay bộ đồ lành mặc bộ rách phải chạy ra bìa rừng trốn lũ trai làng hay kéo tới tìm. Bà ngoại bệnh, chật vật bán buôn không đủ tiền đi chợ. Chưa bao giờ nấu một món ngon cho bà ngoại ăn dù bà bệnh yếu, lao tâm lao lực cho đến khi mất sớm, để lại đàn con nhỏ. Thương biết mấy cho vừa, ơn trời biển lấy chi đền trả.

***

Cứ thế, quá khứ lẫn trong hiện tại. Bà cụ ngồi im ôm hình ảnh miền quê ngoại nghèo trong lòng đứa trẻ thơ ngày đó. Chiến tranh là mất mát, đau thương, rồi luân lạc. Một đôi lần người thiếu phụ nắm tay đứa con gái nhỏ trở về thăm mộ của người thân dịp đầu năm. Những ngôi mộ xây bằng đá ong lỗ chỗ màu đen xẫm, tiêu điều giữa vùng đất mang nhiều bom đạn. Đứa nhỏ ngơ ngác nhìn cảnh ruộng đồng xác xơ. Đi như chạy theo chân người mẹ, cho kịp chuyến xe đò cuối ngày trở về quận lỵ. Giữa khoảng gò cát trắng, hay ruộng khô gốc rạ, người mẹ dừng lại trước những căn nhà tranh vách đất để thăm hỏi vài người bà con còn ở lại. Nhớ như in trong trí những đòn bánh tét cột từng đôi, treo trên cây đòn vắt ngang nhà thấp. Đứa con gái nhỏ thất vọng. Tết vẫn còn nhưng chưa bao giờ nó được bao lì xì, được quà từ những người bà con quê ngoại. Họ chỉ ân cần trao tặng những đòn bánh tét, bánh ít mà hầu như nhà nào cũng có để làm lễ cúng ông bà trong ba ngày tết.
Khi nó lớn hơn một chút hai mẹ con không còn dịp để trở về quê, chỉ còn nghe trong chuyện kể những mảnh đời đau khổ, chật vật của người xưa. Một đôi lần ngồi trên chuyến xe đò trên lộ trình Bình Long - Bình Dương, nhìn quê ngoại từ phía bên ngoài dọc theo quốc lộ 13, lòng nó u hoài. Chỉ mấy mươi cây số mà cách trở nhiều. Lối về còn đó nhưng chinh chiến cản bước chân người trở lại. Vùng đất có tên hiền hòa, được mang theo đến chốn tạm dung. Đứa em trai nhỏ gởi chút tình về quê ngoại qua hai đứa con gái mang tên thật hiền. Một lần mẹ than phiền

- Mỹ Thạnh với Bến Cát sao không nói câu tiếng Việt nào hết vậy?
Đứa em trai chống chế.
- Thì đứa mê ăn bánh ít nhân dừa. Đứa kêu được ba tiếng "trời đất ơi!". Như vậy bà nội thấy hai đứa đủ tiêu chuẩn để làm dân Bến Cát, Mỹ Thạnh chưa?

Phải gian nan lắm mới đưa mẹ thoát ra khỏi khoảnh mù sương của quá khứ. Có lúc tưởng chừng như đuối, thèm được khóc một mình, để thấu rõ mình hơn. Người anh xa nhắc:
- Gắng lên. Mẹ sẽ vượt qua. Như nơi em ở qua những ngày giông bão. Hễ mặt trời lên là bóng tối tan đi. Tin là em đủ sức vì hiểu rõ. Vì dù thế nào mẹ vẫn là mẹ và em là người luôn biết mình nhiều hạnh phúc được gần.

Người anh đồng môn từ Dallas về thăm, chợt hỏi:
- Em biết vẽ không? Hãy lặng yên nhìn mẹ mỗi ngày khi mẹ lần chuỗi hạt. Vẽ lại hình ảnh đó bằng tất cả tình thương em cho mẹ.

Người đồng hành với anh cũng tiếp lời, cùng lúc xiết nhẹ bàn tay như người chị vỗ về em
- Chị biết em lo cho mẹ. Hãy tự nhìn lại xem, em có đang bị ngoại cảnh chi phối mà không hay biết? Hãy ngồi niệm Phật thay cho mẹ, cũng là niệm cho mình. Khi em thiếu nhẫn, bất an thì không thể đem lại sự bình an cho mẹ như xưa. Chị tin em biết làm gì, cho cả hai có lại niềm an lạc dù trong cảnh ngộ nào đi nữa.

Chợt nhận ra lòng tham đắm còn nhiều. Ngoài nỗi sợ mẹ không còn trí nhớ phải chăng còn thêm nỗi buồn, niềm khát khao được hiểu và thương, trong diễm phúc được làm đứa con gần nhất, bây giờ không còn nữa. Vẫn băn khoăn nghĩ đến căn nhà vắng mặt lâu ngày, chỉ dăm ba phút đi về như khách ghé qua. Những đứa con mỗi ngày thoáng thấy mẹ một lần. Hai đường sắt song song từ dạo kết vào nhau, lạnh càng thêm lạnh khi con tàu đi mãi chưa về lại...Tình thương trở nên vị kỷ trong vòng lẩn quẩn của cho đi, nhận về. Sao không thương chỉ vì thương. Không trói buộc, không điều kiện, chấp nhận những gì mình đang có. Khi nhóm lên bếp lửa, những ngày ảm đạm tan dần. Vẫn trong căn nhà đó, mẹ bắt đầu gặp thêm nhiều người. Ý niệm xa gần, quen lạ không còn, bởi lòng quý mến chân thành nhận được từ những người ở khắp mọi miền. Bó hoa tươi, những loại trái cây thường ăn thuở bên nhà, đem tặng mẹ trong giờ nghỉ ăn trưa, chứa đựng tấm lòng tôn kính, nghĩ về đấng sinh thành. Bữa cơm chay ở quán ăn, ở trong chùa hay bữa ăn quây quần cùng nấu dọn chung với mẹ...Tình cảm đơn sơ sao nồng ấm, người mẹ tưởng như đàn con mình ở khắp muôn phương, đã cho mẹ nỗi hạnh phúc cùng sống, cùng chia sẻ nhiều hơn bao giờ hết trong thời gian rất ngắn. Một điều dễ nhận ra, khi cho và nhận tình thương không biên giới ấy, mẹ hồn nhiên quên thân yếu bệnh. Niềm vui nhân rộng. Nỗi khổ chia ra. Trong hoàng hôn sót lại, còn tia nắng ấm dịu dàng. Thời gian không thừa thải kéo dài. Người mẹ đã sẻ chia những gì mình có, cùng chung góp với con gởi tới tha nhân theo thói quen có sẵn. Trí nhớ bây giờ có đám mây che. Đôi khi gió thổi lộ mảnh trời xanh, có người băn khoăn hỏi những việc thiện xưa hay làm nay có còn không?

Dẫn mẹ đi trở lại con đường quen thuộc, gian nan hơn lần thuyết phục mẹ rời nhà xưa về với đứa em. Thân xác hao gầy, tinh thần yếu đuối. Chỉ cần một chút đổi thay là tâm trí gần như bấn loạn. Đứa con nhỏ đời rẻ qua nhánh khác, người mẹ rời xa nơi chốn vừa mới thích nghi trong nỗi hoang mang nặng trĩu buồn lo. Mấy năm làm bóng mát, lấp đầy khoảng trống quạnh hiu của một gia đình không trọn vẹn. Ngày rời xa con cháu lần này, mẹ thật sự quên mình không còn sức, chỉ buồn rầu nghĩ từ nay, không còn nấu dọn những bữa cơm cho cháu và con bằng tất cả tình thương.
- Mẹ quên rồi. Ở đâu cũng là chỗ tạm thôi. Mình đến rồi đi. Mẹ chưa đi sao lo nghĩ chuyện buồn vui.
- Mẹ giờ thấy cùng đường. Nẻo về chưa tới, đường đi không có. Mẹ sợ làm xáo trộn, sợ trở thành gánh nặng.
- Con bỏ nhà cũng lâu rồi. Mẹ về với con, những đứa trẻ có mẹ còn có thêm bà ngoại. Sẽ vui hơn khi mình đem lại niềm vui cho người khác phải không? Nỗi buồn nhẹ bớt, làm sao nặng được?

Sau câu nói gợi tình mẫu tử, người mẹ giật mình ngó sững đứa con. Thì ra nó không còn là đứa con gái ở lại sau khi những đứa em lần lượt theo chồng thuở đó.
- Ừ, thì theo con về. Đừng quên đem hết những chậu cây mẹ trồng năm ngoái.
- Con sẽ chở về. Căn nhà bỏ quên của con nhờ đón mẹ về như được hồi sinh. Mẹ sẽ thấy lại những gì quen thuộc.

Nếu được hỏi mốc thời gian nào ghi khắc đậm sâu. Câu trả lời sẽ là mùa hạ của năm 2008- Thời gian có lại mẹ trong đời như niềm mơ không dám nghĩ sẽ thành. Chợt nhận ra đúng 20 năm, kể từ mùa hè nối gót theo người. Mấy mươi năm được mẹ chăm lo từ giấc ngủ, bữa ăn. Chưa bao giờ làm ngược lại cho đến khi rời bỏ.Phải qua đoạn đời dài, mới bù đắp lại những gì chưa trọn. Hoa bắt đầu trồng ở sân trước vườn sau. Những ăn cây trái được vun gốc viền quanh, thêm nước, bón phân. Trồng nhiều ớt cho mẹ vui chờ trái chín hái đem vô để trong ngăn đông lạnh. Cuối mùa, ớt sẽ đem xay, nấu giấm làm tương ớt cho con cháu khỏi mua ớt bỏ màu không đẹp, không thơm cay mùi ớt. Phải có luôn rau quế, ngò om để khi cần ra ngắt đem vào. Giống hẹ có lá nhỏ mùi thơm ngát, được giữ gìn từ mấy mươi năm, khác với thứ hẹ to lá, không thơm bán ngoài chợ. Khi hẹ mọc cao, sẽ cắt để phần cho con dâu nhỏ. Bây giờ không còn sức ươm trồng, tưới nước mỗi ngày, Mẹ có niềm vui chống gậy bước ra vườn. Nhìn ngắm hoa trái sinh trưởng bằng sự hồn nhiên không vướng bận. Những ngày đau mỏi, buồn không màng cử động. Đứa con gái nhắc.
- Ớt chín nhiều. Quýt cũng đang chờ mẹ hái vì hôm nay ngày rằm.

Chỉ cần nghe hai chữ ngày rằm, đôi chân như thêm sức. Bước ra cây quýt ngọt, trái chín vàng ngập trên cành. Niềm vui ngắm nhìn và hái trái trên cây còn được chia cho nhiều người. Mẹ ở đâu, nơi đó rộn ràng. Đám trẻ con, người lớn được tự tay hái quýt đem về. Vài đứa trẻ lột vỏ ăn ngay khi đứng cạnh bên cây. Những cây tắc trái hình bầu dục, có người ngắt bỏ vào miệng nhai, tấm tắc khen ngọt từ ngoài vỏ ngọt vô trong ruột. Nhìn khách hớn hở vui mừng hái trái mang về, hai mẹ con cảm nghe như mình cũng được chia những niềm vui. Người chị dâu gần nhất bước ra vườn, nhìn em cười mãn nguyện
- Chị vui nhiều khi mẹ ở đây vì có thêm cơ hội gặp em luôn.

Những ngày vui dẫn tiếp ngày buồn. Đêm bão tới làm sụp đỗ một phần căn nhà vừa tu sửa. Vẫn còn mỉm cười khi báo tin chẳng được vui, vì mẹ bình thản nhìn mưa ào ạt tràn vào như trút nước. Không sợ hãi, không đòi đi nơi khác chỉ muốn ở lại cùng con chứng kiến cảnh tan hoang. Thầm nghĩ mình còn phuớc lớn. Căn phòng bị sụp không là phòng có mẹ đang nằm ngủ, không hay biết gió gào, mưa bão kéo về. Những ngày nhiều xao động lui dần. Căn nhà sửa lại như chưa hề đỗ nát. Mẹ vẫn lao đao cùng ngày nắng ngày mưa.

Thêm lần mất mát lớn khi người con dâu hiếu hạnh, bị tai nạn xe ra đi vĩnh viễn. Thân yếu, tâm nhiều ngày không an ổn. Chiếc lá xanh lìa cành làm chiếc lá vàng lao đao muốn rụng. Sẽ chẳng bao giờ quên hình ảnh và câu nói chân thành của một người anh
- Bác ơi. Xin bác cho con thay em gái, được hôn bác một lần để cảm tạ tình thương bác dành cho đứa con dâu.

Những ngày buồn nhất là những ngày quên thân bệnh. Người mẹ ngồi niệm Phật ngày đêm mong con được vãng sanh. Sau đó là quên trộn vào trong nhớ. Những bước chân ngày càng yếu, càng run nhiều. Đến chùa, thắp nhang, cúng bữa cơm chay, niệm Phật cho con, nhưng vẫn có lúc bật lên câu hỏi
- Chị N con mất rồi phải không?
- Chị ấy mất rồi mẹ ơi! Người hết lòng thương con, thương mẹ, thương lo mái ấm gia đình đã không còn. Căn phòng hai mẹ con mình ở, chị xin con để chị được lo. Chị N ra đi là niềm mất không gì đền bù nhưng mẹ vẫn còn những con dâu khác. Chị H lén mở sau cổ áo nhìn xem mẹ mặc size nào. Đã thường nấu những bữa cơm đem đến cho người anh goá vợ. Em T ít tỏ bày cũng nói ra lời.
- Cho em ôm chị bởi đâu biết ngày mai còn dịp nữa!
Tết, chị D thay mẹ gói bánh tét nhân hột điều cho hết cả nhà...Cái đã mất không sao tìm lại. Mẹ cần quý và vui với những gì đang có bây giờ. Chị N vẫn còn đó trong từng chăm sóc và tình thương mẹ nhận

Chuyến ra khơi đầu năm dương lịch với hơn 40 người trên con tàu đi sang đảo Cozumel, Mexico. Có hai bà mẹ trạc tuổi, cùng nơi sinh của Mỹ Thạnh hiền hòa, được con cháu cùng nhau mừng tuổi thọ. Ngày đi rộn rịp. Người về từ New York, từ Kentucky, từ Florida, từ Michigan. Những người anh đồng môn gọi dặn dò, nhắc nhở chu đáo chuyến đi đầu tiên có mẹ cùng đàn con cháu, bà con trên biển. Bao nhiêu đó đủ ấm áp, dẫu ngày về bất ngờ đè nặng âu lo. Làm sao biết thêm tai nạn nữa, xẩy ra khi tàu cặp đảo. Mọi người nôn nao chờ lên bờ để được đưa ra bãi biển Cozumel. Mẹ té để rồi nằm một chỗ, chờ con tàu quay trở lại đi vào bệnh viện. Hai đứa con gái nhìn nhau thầm lặng. Dẫu sao vẫn có được hai ngày. Nhìn ngắm biển lúc mặt trời mọc, lúc hoàng hôn. Cảm giác ấy chưa bao giờ có, bởi lần đầu tiên trong đời được đứng ở boong tàu giữa đại dương xanh ngát, mênh mông. Thấy mình là gió, là mây thênh thang bay lượn. Là giọt nước tan trong ngàn đợt sóng nhấp nhô. Cuộc vui ngắn ngủi và không dễ có, kể từ ngày đàn chim đủ cánh bay đi. Và mẹ bên những cơn đau ngày nối đêm, có sự chứng kiến, bế bồng của những đứa con trai bên cạnh. Những đứa con thương mẹ nhưng chưa lần chăm sóc bởi có đàn em gái vây quanh.

Đêm 30 tết năm nay, có đứa con gái lần đầu tiên cùng mẹ đón giao thừa. Chợt thoáng lên ý nghĩ. Phải chăng mình thay vào chỗ trống của chị N trong đêm giao thừa ở nơi này. Nhìn người anh một mình đến, một mình về cho nỗi nhớ không dưng cùng khắp. Đêm dìu mẹ ra xe, chợt nghe câu nói làm đứa em không hiểu đùa hay thật
- Em đừng về sau lúc nửa đêm. Cửa sẽ khóa sau khi cúng giao thừa đó!

Có những tiếng cười như pháo tết trước sân nhà.
- Hai đường sắt song song bất biến. Không cùng đến chùa đón giao thừa. Cũng không biết nếu bây giờ cho chọn lại thì con sáo ngày xưa chẳng sang sông. Chui vô lồng cũ líu lo cùng với mẹ!

Đêm trở về đem theo cơn bệnh, cho những ngày đầu năm mới qua nhanh. Cô giáo ngày xưa gọi hỏi thăm.
- Đã lâu không nghe em tâm sự, thật nhớ.
- Em xin lỗi đã để cho cô nhớ. Chim hót không ra tiếng cho nên tịnh khẩu. Em sợ gọi chúc tết mọi người sẽ hỏi. Nói khỏe thì không đúng, mà nói không, ngại...đầu năm.

Nghe tiếng cười hiền thật nhẹ
- Bệnh đâu có biết chọn ngày chọn tháng. Cho cô thăm mẹ. Mong em mau hết bệnh. Hôn mẹ dùm cô thay cho mừng tuổi đầu năm.

Qua tết từ phi trường cô gọi lại, trước khi làm chuyến du lịch sang New Zealand.
- Lần này chim hót thông rồi. Cô vừa nghe là biết em hết bệnh. Ngồi đợi chuyến bay sắp tới, nghĩ đến em trong những ngày tháng bây giờ. Thương em, thương mẹ làm sao.
- Không sao đâu cô! Đây chính là hạnh phúc của em. Không gì bằng được nhìn thấu đáo, tưởng như sờ nắm lẽ vô thường từng ngày, từng phút, từng giây hay những sát na. Mẹ vẫn lúc quên lúc nhớ. Sức mòn nhiều khi muốn buông xuôi. Em gái đôi khi tuyệt vọng, nói ngày mình mất mẹ gần kề.
- Đừng nói chi mẹ bây giờ. Cô cách xa tuổi mẹ. Học và thực hành cách sống đạo mà đôi khi cũng muốn buông xuôi khi thân xác không thuận theo tâm ý.
- Không nên như vậy cô ơi! Cô còn đi đây đó. Còn cơ hội và thời giờ tu học. Xe còn chạy cô đừng tắt máy. Để lâu bình hơi sẽ cạn, lốp xe sẽ mềm mà đường đi thì còn dài. Em không để mẹ dừng xe khi bánh còn lăn. Virginia lạnh làm đau nhức nhiều hơn. Cô hãy chọn nơi ấm áp tốt cho sức khỏe. Đừng băn khoăn vướng bận người thân. Không ai theo mình đến điểm sau cùng. Chỉ cần cô tìm thấy an vui, thuận tiện cho sinh hoạt và tu tập. Thời gian như dòng nước làm sao nắm giữ, em biết cô luôn nhớ.

Giọng nói từ hòa thoáng rộn âm vui
- Có người lắng nghe, hiểu và chia. Cô hạnh phúc biết bao. Tới giờ lên máy bay rồi. Cô chọn vùng nắng ấm để dọn về sau chuyến đi này. Tạm biệt em thương.
- Em chúc cô đi vui vẻ, bình an.
- Cám ơn em. À! cô đi, chỉ để mà đi!

Tháng giêng qua như thế nơi mặt trời bên kia mùa hạ. Xuân hạ thu đông của năm mang đầy mất trong còn. Trong nỗi buồn của niềm vui là hạnh phúc đâm chồi trên nhánh khổ đau.

Quỳnh My