Tuesday, January 31, 2017

Giỗ Mẹ đầu năm

Image may contain: 1 person, indoor
Bảy năm qua rồi mà sao cảm giác mới vừa mồ côi mẹ vẫn còn nguyên.

Ngày ba mươi tết, nấu vài món chay cùng hoa trái, dọn lên cúng tổ tiền, ông bà, cha mẹ. Nỗi quạnh hiu ùa về trong lòng hai kẻ mồ côi. Đốt hai cây nhang thật ngắn, hai đứa cắm vào lư hương rồi quỳ lạy. Mùi khói nhang làm ấm căn nhà. Dẫu sao, đời vẫn còn hạnh phúc khi có bên mình một chiếc bóng không rời. Lặng lẽ chia nhau từng chút buồn vui. Chia luôn cả từng phận đời tăm tối ở quê nhà. Đi chợ tết nhưng không mua sắm tết, chỉ là những thứ cần cúng ông bà và giỗ mẹ đầu năm, cùng bữa ăn giản dị trong ngày anh em, con cháu quây quần.

Chiều ba mưoi tết, hai đứa em gái đi làm về ghé qua nhà. Ba chị em cùng gói thật nhiều bánh ít nhân dừa và thêm một ít bánh nhân đậu xanh. Lo chị xử dụng đôi tay quá độ, sợ nó đình công như đã từng nên hai đứa em gái chia nhau nạo mừoi mấy trái dừa rám mỗi năm. Có thể dụ dỗ tên hàng xóm chung giường làm giúp, chỉ ngại bọn hắn mạnh tay quá nên sợi dừa không nhuyễn. Mua lá frozen về rữa sạch, lau khô và xếp sẵn, cùng xào dừa làm nhân cũng mất nửa ngày. Đứa em mạnh tay nhồi bột nếp. Chị lấy bột để nhân vào. Đứa em nữa đặt vô lá gói lại chờ để vô nồi hấp. Lo làm bánh bỏ luôn bữa tối. Anh chàng gươm lạc giữa rừng hoa ngồi góp chuyện vui. Rồi thiếu lá, chàng ta có việc, là xé những miếng giấy bạc để gói cùng miếng lá nhỏ bên trong. Mấy đứa em vừa đói bụng vừa mê ngọt, chỉ chờ mẽ bánh đầu vừa chín tới là giục nhau ăn thử. Năm nay có thêm một số bánh làm bằng bột nếp trộn thêm khoa lang dương ngọc. Bánh có màu tím của khoai, thật dẽo và ngon. Hai đứa ăn thử một cái vẫn còn thèm nên giục chị sắp lên cúng lẹ lẹ để em ăn thiệt! Thật ra bánh ít ăn một cái không thấm vào đâu vì nó quá nhỏ, lại ngon. Bình thường khi làm món ăn nào, ngừoi nấu có cảm giác như no, chẳng muốn ăn. Vậy mà khi hai đứa em ham ăn ngọt xúi giục liên hồi, anh chị nó cũng nhẹ dạ...ăn theo rồi tấm tắc, ừ, ngon thiệt!

Hai đứa em ra về, mang theo những chiếc bánh còn nóng hổi. Gần chín giờ đêm, sau một ngày dài đi  làm ai cũng mệt phờ. Ngừoi chị hấp những chiếc bánh còn lại một mình. Khi cánh cửa khép lại, niềm vui cũng mất hút theo tiếng nói cừơi lao xao của mấy đứa em.

Sắp giao thừa rồi. Chỉ một lát nữa thôi, từng đứa con gái sẽ dọn trái cây, thắp nhang cúng giao thừa, cùng lúc đưa tay chùi nước mắt. Mẹ ra đi sau giao thừa mấy phút, bảy năm xưa.

Ngày đó mỗi khi tết đến, mẹ cực nhọc rã rời, từ lúc chuẩn bị cúng rước ông bà cho tới ngày cuối tuần con cháu kéo nhau về. Chỉ mỗi việc bỏ tiền vô bao lì xì cho mừơi đứa con cùng dâu, rể và hơn 30 đứa cháu mỗi năm, đủ làm mẹ bận rộn biết là bao. Thêm những món ăn chay và mặn cho chừng đó người. Vậy mà mẹ vẫn vui nhìn lũ con cháu vây quanh, khen món ăn mẹ nấu không chê vào đâu được. 

Hôm nay ngày giỗ mẹ, mừơi anh em có mặt tám người. Phải đợi ngày mai chủ nhật- mùng hai tết, cả nhà mới họp mặt đầu năm. Không còn mẹ, đứa em rể làm giò lụa chay cúng mỗi năm. Món canh chua chay cúng mẹ được nhiều người khen ngon lắm. Đứa em dâu nói bánh ít chị làm và canh chay chị nấu ngon hơn ở trong chùa. Đứa cháu trai cũng hỏi cô nêm nếm bằng gì mà ngon vậy?

Mẹ ơi! Cuối cùng rồi con cũng nấu được những món ăn mẹ nấu khi xưa. Nồi thịt kho tết mỗi năm con không bê nỗi, phải nấu bằng hai nồi lớn để vừa họp mặt gia đình vừa cho các em chia. Dưa giá, thịt kho miền quê ngoại, tiếp tục theo mẹ đến xứ người và con cháu vẫn đợi thưởng thức mỗi năm một lần ở nhà con. Đàn cháu mấy chục đứa của ba và mẹ ăn được cả món chay và mặn. Chúng vẫn đầu năm cùng bố mẹ ra nghĩa trang cúng mộ ông bà, rồi vào chùa lạy phật, thắp nhang trước khi về họp mặt gia đình. Mẹ con mình đã chọn ăn tết thật đơn sơ. Không làm những món cao lương mỹ vị, ăn uống linh đình ngày tết, nhưng con vẫn không để cho đôi bàn tay nhàn rỗi. Những mùa tết con làm nhiều kẹo, mứt đem vào chùa cúng dường cho chợ tết trong chùa. Con biết nếu mẹ còn, mẹ sẽ vui nhiều. Giữa những đa đoan, bận rộn con vẫn không quên san sẻ tình thương cho ngừoi hoạn nạn, không may. Giỗ mẹ năm nay có thêm nén nhang con thắp hộ cho ngừoi con gái thật xa, dẫu cả mẹ và con chưa từng gặp bao giờ. Tình thương đã kết nối những người có một tấm lòng, nghĩ đến sự an vui của muôn loài chứ không chỉ riêng mình.

Giòng máu của ba mẹ cho con vẫn mãi luân lưu, dẫu ngày tết mỗi năm là nỗi buồn thương theo suốt cuộc đời con.

 Quỳnh My

Saturday, January 07, 2017

Trái yêu thương đầy cành...

Trời trở lạnh, cư dân miền nắng ấm co ro. Ngày qua nhanh, cho thêm vội vã khi tan sở. Mấy cây phong nhà hàng xóm, lá úa rụng đầy sân. Lá theo gió chao nghiêng rơi lả tả trên đám cỏ. Rồi có những cơn gió mạnh hơn, thổi đám lá chết bay sang, trải đầy trứơc hiên nhà. Cây bồ đề ngoài sân lá vẫn còn xanh. Quanh gốc nhỏ, đám lá chết nằm xếp lớp chờ ngày rã mục.
 
Cuối mùa thu, trên bàn thờ lúc nào cũng có những bình hoa cúc vàng rực rỡ mỗi ngày. Thêm trái cây từ vườn nhà, hay chị em, bạn bè gởi tặng. Cam, bưởi, chanh, hồng...nhận được dài dài. Đôi lúc trồng cây, chăm sóc năm này qua năm khác, không cực bằng hái trái tặng mọi người, bởi gặp nhau không phải dễ. Chị em trong nhà còn không có nhiều cơ hội, nói chi đến bạn bè, người thân đây đó. Rất nhiều lần nhận message như thế này
 
-Em vừa để cam, bưởi trước cửa nhà. 
 -Xôi nếp than còn nóng, chị lấy vào ăn sáng! 
-Mắm ruốc xào xã ớt, thịt ba chỉ thật cay! Em mới drop đó nghe...
 
Bốn chị em trên cùng một con đường nhưng không gặp mặt nhiều bằng những lần giao và nhận bên ngoài song cửa. Mùa đông thức ăn để trước cửa thường hơn. Đã có "tủ lạnh ngoài trời" nên không lo sẽ bị hư. Đôi lần làm khó đứa em, khi nó dặn chị để chè, trái cây phía trước, sau khi đi làm về em ghé lấy.
 
-Nè, mang cho thì có thể "drop and go". Còn nhận thì phải vô nhà cho chị gặp.
 
Chỉ là muốn gặp em thôi. Muốn nhắc nó đừng nên hà tiện đôi ba phút với người thân. Mình có một đời để bận rộn nhưng được gặp người thân thì giới hạn. Phải biết tận dụng khi còn có thể.
 
Không gì thích bằng được tận tay hái trái trên cây, nhưng ba đứa em gái vẫn chạy theo giờ nên không có thú vui này, dẫu ở cách nhau chỉ vài phút lái xe. Hai ngày lạnh biết trước sẽ dưới 0 độ C, làm bối rối cho đám trái trên cây còn lại. Cô bạn Mỹ từng được ăn đu đủ chín cây, nhắc. Hãy hái hết những trái đu đủ già trước khi trở lạnh. Trong đám đó sẽ có trái chín sau vài ngày. Còn không thì làm gỏi, nấu canh như từng nghe kể. Như vậy vẫn hơn tất cả bị luộc hết trên cây vì đông đá. Đúng là người Mỹ! Họ vốn thực tế nên luôn kèm theo giải pháp. Trong khi người mình hay bỏ thời giờ lo lắng, thở than hay mặc kệ để ... trời lo, thay vì nghĩ cách cứu vãn khi có thể. Thế là ông làm vườn được thủ thỉ. Vác thang ra cho em hái tắc. Phần anh hái đu đủ, quýt vì em không phải "cao nhân" nên không với tới.
Tắc chua hái đã đành. Tiếc cây tắc ngọt trồng trong chậu năm nay chín sớm không đợi tết. Rồi sẽ thêm bận rộn trong căn bếp nhỏ cuối năm, với đám tắc ngọt, chua đang đợi. Ông làm vừơn nghe giọng như tiếc nuối, nên không im lặng nữa
 
-Nè! Tham cũng vừa thôi. Có bao nhiêu hưởng bấy nhiêu. "Biết đủ là đủ". Em thường hay nói mà quên thực hành đó!
 
Hết nửa buổi chiều cho việc hái trái, cắt tỉa lại cây. Ông làm vườn dường như quá sức trung thành. Làm gì cũng muốn có hai người, dẫu chưa từng nghe "khiển trách" lần nào. Khi ông leo lên thang phải có người đứng kế bên. -Em chỉ cho anh hái. -Thì anh hái trái nào chín, đang đổi sang màu vàng đó! 
 
-Không! Em phải chỉ anh mới hái. 
-Em không mang kính. Có thấy đâu mà chỉ.
 
Trung thành kiểu này cũng mệt vô cùng! Đành phải đi vào nhà lấy kính đeo vào, vì ông nhất định làm theo nguyên tắc của ông: chỉ hái trái nào khi có lệnh. 
 
Hái hết quýt để trên đám cỏ. Ông làm vườn chất củi vào lò gạch tự làm. Xong việc rồi, bây giờ ông thảnh thơi nằm võng, thả hồn lãng đãng theo mây khói. Nỗi buồn sao không là khói, là mây? Ngày nào cũng lướt qua FB để rồi giận, rồi thương quá đỗi. Giận người sao tàn ác với người. Thương những cảnh đời, những con người bất hạnh sống trong thể chế vô luân, bạo ngược. "Máu chảy ruột mềm", có thật vậy không? Người VN hay nói nhiều về đạo đức cùng nhân nghĩa, nhưng cũng chính người VN tàn ác với nhau.
 
Thiên tai giáng xuống chẳng chọn nơi. Còn thảm hoạ do người tạo để giết chính dân mình, làm sao chấp nhận? Ông làm vườn ngày càng u uẩn, đăm chiêu. Nỗi buồn này không giống nỗi buồn xưa, ngày bỏ nước ra đi. Tất cả những gì đẹp nhất, thương yêu nhất của ngày xưa đều cất giữ trong tim. Những người ra đi mang theo quê hương thuở đó, giờ đau xót, ngậm ngùi nhìn lại quê nhà của bây giờ. Tan nát hết rồi! Còn gì đâu mà gìn giữ nâng niu. Hoài niệm càng đẹp, nỗi đau càng bén nhọn.
 
Chiếc võng nằm bất động, như nặng oằn nỗi đau thân phận của những con người bất hạnh bên nhà. Trái chín ngọt ngào trên đám cỏ xanh, trên chiếc ghế dài nằm đó đợi chờ. Rồi người có đôi tay ưa bận rộn, hay thủ thỉ bên ông, nói khẽ.
 
-Em nhớ Sài Gòn. Nhớ những người bán vé số, bán hàng rong trên phố, trong xóm nhỏ ngày mưa, ngày nắng...Ước gì được trao tặng hết trái ngọt mình có bây giờ cho họ. 
-Mình đã và vẫn đang tiếp tục trao nhiều thứ khác cho người bên đó. Bao năm rồi, em thấy kết quả gì không?
Câu hỏi rơi vào hư không trong chiều giá lạnh. Bên ngoài khu xóm đã lên đèn. Những ánh đèn làm ấm thân cây, ấm hàng hiên phía trước trong mùa cây trụi lá. Dưới phố xôn xao mùa lễ hội, cùng hàng triệu ánh đèn mầu sắc lung linh. Hai kẻ không dưng mà rũ rượi. Chợt nghe dư âm bài hát ngày nào vang vọng đâu đây.
 
"Rồi đây qua cơn mê 
Sông cạn lại thành giòng 
Xuôi về ngọt quê hương 
Ngày đó tay em dài 
Vun cuộc tình thật đầy 
Mơ toàn chuyện trên mây 
Còn tôi như cánh chim 
Sẽ bay đi muôn phương 
Mang về mầm xanh tươi 
Khi lá hoa thật nhiều 
Trái yêu thương đầy cành 
Hái đem cho mọi người" 
(Qua cơn mê- Trịnh Lâm Ngân)
 
Cơn mê của 20 năm chinh chiến đã qua thật lâu rồi. Hàng triệu cánh chim cũng đã bay đi muôn phương từ dạo đó. Mầm xanh tươi không mang về được quê hương, bởi đất không còn hiền hoà, mầu mỡ phù sa. Đất mẹ Việt Nam đang oằn mình nứt nẻ. "Trời làm cơn lụt mỗi năm" chưa đủ khốn cùng, nên thêm người làm ra nhiều cơn lũ nữa, cướp đi sinh mạng của bao người.
 
Ngày chưa hết mà trời trở lạnh. Hai kẻ suy tư lặng lẽ bước vào nhà. Ông làm vườn buông tiếng thở dài.
Ta làm gì cho hết buổi chiều nay em nhỉ? Không có câu trả lời. Chiếc bóng luôn ở bên ông đang nghĩ đến câu thơ cũ "Ta làm gì cho hết nửa đời sau?"
 
Tóc hai đứa mình bạc hết từ lâu. Nửa đời ngừơi trôi qua cũng lâu rồi. Ước mơ nhiều quá, vẫn chỉ là mơ ước. Trái yêu thương đầy cành em biết gởi về đâu?
 
 

quỳnh my